ช้างล้อมเจดีย์ รูปแบบศิลปกรรมจากลังกา ที่ “พระบรมธาตุ” นครศรีธรรมราช

หากสังเกตบริเวณฐานประทักษิณของ “พระบรมธาตุ” วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร นครศรีธรรมราช จะพบว่ามี “ช้าง” อยู่ในซุ้มประดับโดยรอบ ซึ่งเป็นอิทธิพลจากศิลปกรรมของลังกา

รองศาสตราจารย์ ดร. ประภัสสร์ ชูวิเชียร ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เผยว่า เจดีย์ช้างล้อม หรือหัตถีปราการ เป็นเอกลักษณ์สำคัญของเจดีย์ศิลปะลังกาในยุคโบราณ ซึ่งก็ปรากฏที่ฐานประทักษิณของพระบรมธาตุด้วย

นอกจากนี้ ระหว่างซุ้มช้างแต่ละซุ้มจะทำเสาอิงเรียงรายประดับโดยรอบเช่นกัน และยังได้สร้างซุ้มพระพุทธรูปซ้อนทับลงไปที่เสาอิงอีกทีหนึ่ง

อ. ประภัสสร์ กล่าวว่า แต่เดิมเสาอิงไม่มีซุ้มพระพุทธรูป อาจจะสร้างขึ้นภายหลังในสมัยกรุงศรีอยุธยา ทั้งนี้ รูปแบบที่สร้างเสาอิงเรียงรายตามแนวฐานประทักษิณนั้นมักพบในศิลปกรรมของศรีวิชัย

“ดังนั้น แสดงให้เห็นว่า ส่วนฐานขององค์พระบรมธาตุในสมัยแรกสร้าง…เป็นลักษณะที่ผสมผสานกันระหว่างศิลปะลังกา ก็คือช้างล้อมแล้วก็มีซุ้ม กับการสร้างเสาอิงติดกับส่วนฐานประทักษิณที่อาจจะมาจากศิลปะศรีวิชัย หรือศิลปะชวา” อ. ประภัสสร์ กล่าวสรุป

อ่านเพิ่มเติม :

• พระบรมธาตุองค์ดั้งเดิม เป็นเจดีย์ทรงระฆังคล้ายบุโรพุทโธ หรือเจดีย์ทรงปราสาทอย่างจันทิปรัมบานัน?
• เสาหารประดับพระสาวก 8 องค์ ที่ “พระบรมธาตุ” นครศรีธรรมราช เป็นคติจากลังกาผสมผสานงานพื้นถิ่น

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 30 กรกฎาคม 2569