เสาหารประดับพระสาวก 8 องค์ ที่ “พระบรมธาตุ” นครศรีธรรมราช เป็นคติจากลังกาผสมผสานงานพื้นถิ่น

หากสังเกตบริเวณเสาหารรอบแกนปล้องไฉน เหนือบัลลังก์ของ “พระบรมธาตุ” วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร นครศรีธรรมราช จะปรากฏ “พระสาวก” ยืนเวียนทักษิณาวรรตประนมมือ

โดยงานศิลปกรรมเช่นนี้ได้รับอิทธิพลมาจากลังกา

รองศาสตราจารย์ ดร. ประภัสสร์ ชูวิเชียร ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เผยว่า การประดับบริเวณเสาหานนั้น คติดั้งเดิมมาจากลังกาที่จะทำเป็นรูปเทวดา มีหน้าที่คอยอารักขาพระบรมธาตุที่อยู่ภายใน

อ. ประภัสสร์ เชื่อว่า งานศิลปกรรมที่ปรากฏบนพระบรมธาตุนี้ อาจรับเข้ามาจากลังกาโดยตรง หรืออาจรับเข้ามาจากลังกาแล้วผ่านสุโขทัยอีกทีหนึ่ง ซึ่งไม่ว่าจะรับจากทางไหนก็ตาม ช่างนครศรีธรรมราชก็ได้ดัดแปลงให้เป็นพระสาวกแทน

โดยพระสาวก 8 องค์ ประกอบด้วย พระโกณทัญญเถระ, พระมหากัสสปเถระ, พระสารีบุตรเถระ, พระอุบาลีเถระ, พระอานนท์เถระ, พระควัมปติเถระ, พระโมคัลานเถระ และพระราหุลเถระ

“ดังนั้น ตรงส่วนนี้ที่เรียกว่าพระเวียน หรือว่าเสาหารรอบแกนปล้องไฉน ก็ยังเรียกได้ว่ามีเค้าของความเป็นศิลปะลังกาอยู่ เพียงแต่ว่าปรับเปลี่ยนมาเป็นงานแบบพื้นถิ่น” อ. ประภัสสร์ กล่าวสรุป

อ่านเพิ่มเติม :

• พระบรมธาตุองค์ดั้งเดิม เป็นเจดีย์ทรงระฆังคล้ายบุโรพุทโธ หรือเจดีย์ทรงปราสาทอย่างจันทิปรัมบานัน?
• พระบรมธาตุจำลองและทองหุ้มปลียอด ภาพสะท้อนศรัทธาผู้คนในคาบสมุทรมลายูต่อ “พระบรมธาตุ” เมืองนครศรีธรรมราช

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 29 กรกฎาคม 2569