| ผู้เขียน | กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม |
|---|---|
| เผยแพร่ |
คำว่า อิหร่าน และเปอร์เชีย 2 คำนี้แตกต่างกันอย่างไร?
“สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน” คือชื่อทางการของประเทศ “อิหร่าน” ดินแดนแห่งนี้ในอดีตยังมีชื่อเรียกอีกชื่อว่า “เปอร์เชีย” แล้วคำว่า อิหร่าน และเปอร์เชีย 2 คำนี้แตกต่างกันอย่างไร?
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กุสุมา รักษมณี ผู้เขียนหนังสือ “กุหลาบเปอร์เชียในแดนสยาม” (มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา, 2566) อธิบายถึง 2 คำนี้เอาไว้ สรุปได้ว่า
คำว่า อิหร่าน (ērān) ในภาษาเปอร์เชียมาจากคำว่า arya ในภาษาตระกูลอินโด-อิหร่าน ซึ่งจะตรงกับคำว่า “อารฺย” ในภาษาสันสกฤต โดยชาวอินเดียโบราณและชาวอิหร่านโบราณใช้ภาษาตระกูลเดียวกัน เรียกตนเองว่า “ชาวอารยัน” เพื่อแสดงความเป็นอารยชนที่แตกต่างจากคนกลุ่มอื่น
ส่วนคำว่า เปอร์เชีย เป็นคำเรียกชนชาติและวัฒนธรรมของประเทศอิหร่าน มาจากคำว่า ปาร์ส (Pārs) ซึ่งเป็นชื่อดินแดนทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ ปัจจุบันดินแดนนี้เรียกว่า ฟาร์ส (Fārs) ตามสำเนียงอาหรับที่ไม่มีเสียง /ป/
ทั้งนี้ คำว่า ปาร์ส เป็นคำ Exonyms (เอ็กโซนิม) คือชื่อเรียกสถานที่ เมือง ประเทศ ภูมิภาค หรือกลุ่มชาติพันธุ์ ที่คนภายนอกหรือภาษาอื่นใช้เรียก ซึ่งในกรณีนี้ ชาวตะวันตก โดยเฉพาะชาวกรีกใช้เรียกดินแดนอิหร่านโดยรวมว่า ปาร์ส ต่อมาชนกลุ่มอื่นเช่นชาวยิว และชาวอาหรับก็ใช้เรียกตามไปด้วย ทำให้คำว่า ปาร์ส รวมถึงเปอร์เชีย แพร่หลายไปทั่ว จนกลายเป็นคำเรียกชื่อดินแดนแทนคำว่า อิหร่าน
ดังนั้น ชื่อเรียกประเทศและชาวเมืองจึงมี 2 ชื่อด้วยกัน คือ เปอร์เชีย ที่คนทั่วไปใช้ และอิหร่าน ที่ชาวเมืองใช้กันมาเนิ่นนาน
กระทั่งในรัชสมัยพระเจ้าริฎาชาห์ (ครองราชย์ ค.ศ. 1925-1941) ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ปะห์ละวี โปรดให้ใช้คำว่า อิหร่าน เรียกชื่อประเทศและประชาชนอย่างเป็นทางการ
ปัจจุบัน โดยทั่วไปยังนิยมใช้คำว่า เปอร์เชีย ในด้านภาษาและศิลปวัฒนธรรม ส่วนคำว่า อิหร่าน ใช้ในด้านการเมืองการปกครองและการต่างประเทศ
อ่านเพิ่มเติม :
- ร่องร่อยหลักฐานเปอร์เชีย ในแดนสยาม
- การเปลี่ยนแปลงการปกครองของอิหร่าน จากกษัตริย์สู่รัฐอิสลาม
- “ชีอะห์สิบสองอิหม่าม” นิกายอิสลามประจำชาติอิหร่านตั้งแต่ศตวรรษที่ 16
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 6 มีนาคม 2569
