“ยาดมส้มโอมือ” สูตรเจ้าจอมสดับ เจ้าจอมในรัชกาลที่ 5 พิเศษอย่างไร?

ยาดมส้มโอมือ สูตรเจ้าจอมสดับ พิถีพิถันตามฉบับสาวชาววัง
เจ้าจอมสดับในรัชกาลที่ 5

ยาดมส้มโอมือ สูตรเจ้าจอมสดับ พิถีพิถันตามฉบับสาวชาววัง

ในอดีต “งานบ้านงานเรือน” หรือ “เสน่ห์ปลายจวัก” ถือเป็นสกิลสำคัญสำหรับผู้หญิงในยุคนั้น อย่างน้อยก็ต้องทำอาหาร ตัดแต่งผลไม้ ร้อยมาลัย หรือประดิดประดอยอะไรบางอย่างที่เป็นของสวยงามให้เป็นเสียหน่อย 

อย่างเจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ หรือเจ้าจอมสดับ เจ้าจอมในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ก็มียาดมสูตรของท่านเอง นั่นคือ “ยาดมส้มโอมือ”

เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ เจ้าจอมสดับ เจ้าจอมคนโปรดในรัชกาลที่ 5 พระญาติ พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์
เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับ ในรัชกาลที่ 5 (ภาพจากหนังสือ “ราชพัสตราภรณ์” จัดพิมพ์โดย สำนักนายกรัฐมนตรี 2547)

ยาดมส้มโอมือนี้ มีเล่าไว้ว่า เป็นการเอาส้มมาผสมเครื่องเคราหลายอย่าง แล้วนำมาบรรจุใส่ถ้ำยาดม สามารถใช้ดมแก้ลม หรือแก้หวัดได้ดีเลยทีเดียว

ที่เรียกว่า ส้มโอมือ ไม่ได้หมายถึงทำจากมือ แต่เป็นเพราะทำจากส้มมือ หรือส้มโอมือ ที่ผลรูปร่างคล้ายนิ้วมือ ผิวหยาบขรุขระ ใบโตเท่ากำปั้น คนจีนนิยมใช้เป็นผลไม้สำหรับไหว้เจ้า

แต่ถ้าไม่มีส้มโอมือก็ไม่เป็นไร สามารถประยุกต์ไปใช้เปลือกส้มโอแทนได้ แต่ก็ต้องเอาแต่เปลือกส้มโอมานึ่งเหมือนการดองมะนาวมะกรูด เสร็จแล้วก็เอามาผึ่งให้พอหมาด

จากนั้นก็ทำส้มโอที่ผึ่งไว้ให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ ก่อนจะผสมพิมเสน กานพลู และน้ำมันหอมให้เข้ากัน แล้วใส่ลงไปในบรรจุภัณฑ์ให้สวยงาม

ส้มโอมือ ภาพจาก pixabay

นอกจากนี้ ตัวบรรจุภัณฑ์ก็สำคัญมาก เพราะเจ้าจอมสดับจะใช้ตัวถ้ำยาดมที่สั่งมาจากเมืองจีน ซึ่งทำด้วยตะกั่วเอามาทำเป็นกล่องกลมยาวมีขนาดเล็กหรือใหญ่ตามคนอยากได้ ตะกั่วนี้คนเรียกว่า ตะกั่วน้ำนม สามารถเก็บกลิ่นยาดมได้ดีมาก

ถือว่าท่านพิถีพิถันทุกขั้นตอน ตามแบบฉบับสาวชาววังที่แท้จริง

อย่างไรก็ตาม หากใครที่เคยเห็นแพ็กเกจยาดมส้มโอมือ ฉบับเจ้าจอมสดับจะเห็นว่า มีสัญลักษณ์แปะที่บรรจุภัณฑ์เป็นรูปซอสามสายและชฎา สิ่งนี้ก็มีที่มาจากชื่อสดับที่แปลว่า ฟัง ประจวบกับท่านชื่นชอบดนตรีไทยมาก และเมื่อได้ฟังเครื่องดนตรีไทยก็จะได้รับความสุขใจ

ยาดมส้มโอมือ สูตรของท่านจึงมีโลโก้เป็นซอสามสายและชฎาอยู่คู่กันนั่นเอง

อ่่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2569