สำริดที่หล่อประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย มาจากไหน?

ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย หรือจะเรียกว่าประติมากรรมแบบต้นลำน้ำมูล ที่กรมศิลปากรได้รับคืนจากพิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย ซานฟรานซิสโก ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยจัดแสดงให้ประชาชนเข้าชม ณ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

ประติมากรรมสำริดดังกล่าวจำนวนหลายชิ้นพบในดินแดนอีสานใต้ หรือลำน้ำมูล ขณะที่ดินแดนลุ่มทะเลสาบเขมรพบน้อยมาก

แล้วทำไมอีสานใต้ ถึงเจอประติมากรรมสำริดจำนวนมาก เป็นคำถามที่ชวนให้หาคำตอบกัน กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรมออนไลน์ ชวนตั้งข้อสังเกตดังนี้

1. ลุ่มน้ำมูล ในแอ่งโคราช มีความมั่งคั่งจากเกลือ และเหล็ก ทั้งด้านการค้าขาย และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

2. มีชุมชนอยู่อาศัยหนาแน่นมาตั้งแต่ยุคเหล็กราว 2,500-1,700 ปีมาแล้ว

3. การเกิดอุตสาหกรรมถลุงเหล็ก และการกระจายตัวลงสู่พื้นที่ลุ่มแม่น้ำมูล-ชี จึงทำให้ผู้คนเข้าไปตั้งถิ่นฐาน และยังสะท้อนอีกว่า ภูมิภาคแห่งนี้ไม่ได้โดดเดี่ยวจากการติดต่อกับสังคมภายนอก แต่มีการผลิตสินค้า และติดต่อแลกเปลี่ยนทรัพยากรกับสังคมภายนอกมาเป็นระยะเวลาอันยาวนานแล้ว

การติดต่อแลกเปลี่ยนเครื่องมือเหล็กภายในภูมิภาค เป็นผลให้เกิดการพัฒนาการทางสังคมจากชุมชนที่นำไปสู่ความเป็นสังคมบ้านเมือง (อ่านเพิ่มเติมได้ใน ชลิต ชัยครรชิต. ยุคเหล็กอีสาน : พัฒนาการทางเทคโนโลยีและสังคม พิมพ์อยูในหนังสือ ทุ่งกุลา “อาณาจักรเกลือ” 2,500 ปี. สุจิตต์ วงษ์เทศ บรรณาธิการ. สนพ.มติชน, 2546)

4. จะเป็นไปได้หรือไม่ ช่างที่หล่อประติมากรรมชุดนี้ คือกลุ่มคนที่อยู่สืบเนื่องมาตั้งแต่ยุคเหล็ก

5. ดีบุก กับทองแดง ที่ช่างในยุคนั้นนำมาหล่อประติมากรรม มาจากไหน?

อ่านเพิ่มเติม : 

• งานหล่อโลหะ “สำริด” ความเป็นเลิศของช่างในที่ราบสูงโคราช เขมรลอกเลียนได้ยาก
• ชุมชนถลุงทองแดง 3,000 ปี ความรุ่งเรืองตลาดทองแดงยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่ลพบุรี
• “ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย” จิ๊กซอว์ที่จะอธิบายประวัติศาสตร์ไทย-กัมพูชาให้กระจ่างชัด

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกวันที่ 9 มกราคม 2568