เจดีย์ทุ่งเศรษฐี กับชุมชนชายทะเลสมัยทวารวดี ที่เพชรบุรี

เจดีย์ทุ่งเศรษฐี สมัยทวารวดี

พื้นที่ชายทะเลจากบ้านแหลมไปจนถึงบ้านบางเก่าซึ่งอยู่ในตำบลโตนดหลวงของอำเภอชะอำนั้นเป็นแหล่งทำนาเกลือมาแต่โบราณ เป็นสินค้าออกอย่างหนึ่งของเมืองเพชรบุรีทีเดียว

เมืองเพชรบุรีตั้งอยู่ในตำแหน่งที่เป็นกลางของลุ่มน้ำเพชรบุรีที่ชายหาดเก่า [Old Beach] อันทอดยาวต่อเนื่องมาจากเมืองคูบัวและราชบุรีในลุ่มน้ำแม่กลองและอ่าวบางตะบูนมาสิ้นสุดแนวชายหาดนี้ เป็นเส้นทางคมนาคมที่มีชุมชนบ้านเมืองแต่สมัยทวารวดีและลพบุรีลงมาจนถึงอยุธยา ที่รู้จักกันในตำนานและคำเรียกของชาวบ้านว่า “ถนนท้าวอู่ทอง”

นับเป็นเส้นทางบกที่เชื่อมเมืองเพชรบุรีเข้ากับเมืองคูบัว เมืองราชบุรีแล้วต่อเนื่องไปยังเมืองในลุ่มน้ำท่าจีน เช่น สุพรรณภูมิ และนครชัยศรี ในขณะเดียวกันตำแหน่งของเมืองเพชรบุรีก็เป็นศูนย์กลางของการคมนาคมทางบกจากบริเวณชุมชนภายใน จากต้นน้ำเพชรบุรีลงมาตามลำน้ำมาสู่เมือง กับเส้นทางเลียบฝั่งทะเลจากเมืองเพชรบุรีผ่านชุมชนบ้านเมืองจากอำเภอเมือง อำเภอท่ายางไปสู่อำเภอชะอำ ที่มีชุมชนที่สัมพันธ์กับท่าเรือจอดหลายแห่ง เช่นที่บริเวณหน้าเขาพันธุรัตน์ เป็นต้น

พื้นที่ตามชายหาดดังกล่าวนี้นับเนื่องอยู่ทางฝั่งตะวันออกของลำน้ำเพชรบุรี ที่เป็นทุ่งราบดินทรายขนานไปกับชายฝั่งทะเลจนถึงอำเภอชะอำ เป็นที่ดอนมีเขาลูกโดดกระจายอยู่เป็นระยะๆ และมีลำน้ำลำห้วยสายสั้นๆ ไหลไปออกชายหาดทำให้เกิดเป็นอ่าวจอดเรือเล็กๆ เป็นระยะไป เกิดชุมชนตามลำน้ำเล็กๆ เหล่านี้สองอย่างด้วยกัน

อย่างแรกเป็นชุมชนที่ทำการเพาะปลูกและปลูกต้นไม้เศรษฐกิจที่สำคัญคือ ตาลโตนด เป็นแหล่งผลิตน้ำตาลแต่โบราณ จนทำให้มีชื่อท้องถิ่นหนึ่งว่าตำบลโตนดหลวง กับชุมชนที่อยู่ทางปากอ่าวเป็นชุมชนชาวประมงและผู้ประกอบอาชีพในการทำเกลือทะเล บรรดาชุมชนตามชายทะเลทั้งสองอย่างนี้มีศูนย์รวมในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา และกิจกรรมทางวัฒนธรรมในบริเวณบ้านเขาพันธุรัตน์ที่เป็นกลุ่มเขาหินปูนที่โดดเด่นของตำบลโตนดหลวง

ความเก่าแก่ของศูนย์กลางทางสังคมวัฒนธรรมนี้เห็นได้จากการมีพระสถูปเจดีย์สมัยทวารวดีขนาดใหญ่อยู่หน้าเขาปรางค์อันเป็นเขาลูกหนึ่งในกลุ่มเขาพันธุรัตน์ ปัจจุบันศาสนสถานแห่งนี้อยู่ในบริเวณ “วัดทุ่งเศรษฐี” ซึ่งเมื่อมีการขุดค้นพบโบราณคดีแล้วได้หลักฐานที่ชี้ให้เห็นว่าเป็นพระสถูปในพุทธที่มีอิทธิพลศาสนาพุทธมหายานเช่นเดียวกันกับบรรดาศาสนสถานที่เมืองคูบัว อาจนับเนื่องได้ว่ามีความสัมพันธ์กับเมืองคูบัวที่พัฒนาขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓ เป็นต้นมา

แหล่งชุมชนโบราณและศาสนสถานที่พบในเขตตำบลโตนดหลวงหน้าเขาพันธุรัตน์ดังกล่าวนี้ สะท้อนให้เห็นถึงการมีอยู่ของชุมชนชายทะเลแต่สมัยทวารวดีที่มีความสัมพันธ์กับเมืองคูบัวอันเป็นเมืองท่าสำคัญในลุ่มน้ำแม่กลองและเพชรบุรี

(จาก สร้างบ้านแปงเมือง. ศรีศักร วัลลิโภดม. จัดพิมพ์โดย สนพ.มติชน )

 

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป