“เจ้าฟ้ามหิดลอดุลเดช” พระราชบิดารัชกาลที่ 9 ทรงเคยถูกจับ เหตุมีผู้เข้าใจผิดว่าเป็นจารชนญี่ปุ่น

สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก (พ.ศ. 2435-2472) ทรงเป็นพระราชบิดาในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9)

สมเด็จพระบรมราชชนกทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ประสูติแต่สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า

เบื้องแรกทรงมีพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหิดลอดุลเดช (สะกด “อดุลเดช” ตามที่ปรากฏในราชกิจจานุเบกษา) ชาววังขานพระนามว่า “ทูลกระหม่อมแดง”

เรื่องราวบางส่วนในพระชนมชีพของพระองค์นั้น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ พระโอรสในสมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ (พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ประสูติแต่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง) ซึ่งทรงขานพระนามสมเด็จพระบรมราชชนกว่า “ทูลหม่อมอาแดง” ทรงเล่าไว้ใน “เกิดวังปารุสก์” ตอนหนึ่งว่า

ทูลหม่อมอาแดงทรงได้รับการศึกษาอย่างแปลกมาก กล่าวคือ ในชั้นต้นทรงถูกส่งไปศึกษาต่อยังประเทศอังกฤษ เข้าโรงเรียนมัธยมกินนอนแฮร์โรว์ (Harrow School)

เมื่อออกจากแฮร์โรว์แล้ว แทนที่จะทรงอยู่ศึกษาที่อังกฤษต่อไป กลับทรงถูกส่งไปเยอรมนี ทรงเข้าโรงเรียนนายเรือ และทรงสำเร็จการศึกษาเป็นนายทหารเรือ

ทว่าเมื่อพระองค์เริ่มสนุกกับการเป็นนายทหารเรือเยอรมัน สงครามโลกครั้งที่ 1 ก็อุบัติขึ้น พระองค์จึงต้องทรงออกจากกองทัพเรือ

ช่วงนั้นเองที่เกิดเหตุระทึกกับสมเด็จพระบรมราชชนก ดังที่พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงเล่าว่า (ย่อหน้าใหม่และเน้นคำโดยผู้เขียนบทความออนไลน์)

“ทูลหม่อมอาแดงท่านเคยทรงเล่าว่าเมื่อสงครามเกิดขึ้นใหม่ๆ ท่านได้ถูกจับเอาเสียด้วย เพราะท่านยังทรงแต่งเครื่องแบบนายทหารเรือเยอรมัน จึงถูกหาว่าเป็นจารบุรุษญี่ปุ่น

ท่านว่าเวลาที่เขาพาท่านขึ้นรถยนตร์ไปโรงพัก ท่านต้องประทับกลางระหว่างนายตำรวจสองคน ซึ่งต่างคนต่างมีปืนพกจี้ติดอยู่กับพระองค์ท่านตลอดเวลา ท่านได้ถูกขังอยู่โรงพัก และได้ถูกปล่อยต่อเมื่อได้ติดต่อกับสถานทูตไทยได้สำเร็จ”

การที่สมเด็จพระบรมราชชนก ซึ่งขณะนั้นยังทรงเป็นเจ้าฟ้ามหิดลอดุลเดช ทรงเล่าเรื่องราวส่วนพระองค์ให้พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงทราบ สะท้อนถึงความสนิทสนมระหว่างเจ้านายไทยทั้ง 2 พระองค์ได้เป็นอย่างดี

ประเด็นนี้ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงขยายความไว้ใน “เกิดวังปารุสก์” ว่า

ทูลหม่อมอาแดงทรงรักเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถและหม่อมคัทริน พระชายาในเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ (พระมารดาในพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์) เป็นอันมาก และดูเหมือนว่าทูลหม่อมอาแดงกับเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถจะทรงสนิทสนมกลมเกลียวกันดีกว่าระหว่างเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถและพระโสทรอนุชา (น้องร่วมพ่อแม่เดียวกัน) 3 พระองค์

พระองค์เสด็จมาที่วังปารุสก์บ่อยๆ และทรงหาเวลามาทรงเล่นกับพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์เกือบทุกครั้งที่เสด็จมาเฝ้าเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ

พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงชื่นชมสมเด็จพระบรมราชชนกด้วยว่า

“ทูลหม่อมอาแดงเป็นสมเด็จเจ้าฟ้าซึ่งถ่อมพระองค์มากที่สุด และโปรดที่จะทำอะไรอย่างคนธรรมดาให้มากที่สุดที่จะทำได้ ถ้าท่านต้องการจะข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาท่านก็เสด็จโดยเรือจ้างดังนี้เป็นต้น”

นับเป็นอีกหนึ่งพระจริยวัตรในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก อันงดงามยิ่ง

อ่านเพิ่มเติม :

• งานเลี้ยงฉลองพิธีอภิเษกสมรส “สมเด็จพระบรมราชชนก-สมเด็จย่า” เมื่อ 100 กว่าปีก่อน มีเมนูอาหารใดบ้าง?
• เมื่อ “สมเด็จพระบรมราชชนก” สวรรคต เหตุการณ์วันนั้นเป็นอย่างไร? 
• “พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์” พระราชนัดดาในรัชกาลที่ 5 แรกประสูติทรงมีพระยศชั้นใด?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

จุลจักรพงษ์, พระองค์เจ้า, พระเจ้าวรวงศ์เธอ. อัตชีวประวัติ เกิดวังปารุสก์ เล่ม 1 สมัยสมบุรณาญาสิทธิราชย์. พิมพ์ครั้งที่ 3, 2494.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 30 ตุลาคม 2568