ค้นข้อมูล “มีนบุรี” ชื่อนี้มาจากไหน? และความเป็นมาก่อนถึงยุคปัจจุบัน

คลองแสนแสบ ช่วง มีนบุรี ตัดกับคลองสามวา

มีนบุรี แปลว่า “เมืองปลา” ตั้งขึ้นเป็นเมืองพร้อมๆ กันกับ “ธัญญะบุรี” ซึ่งหมายถึง “เมืองข้าว” มีนบุรี ตั้งขึ้นเมื่อสมัยปลายรัชกาลที่ ๕ คือช่วง พ.ศ. ๒๔๔๕

ในปัจจุบัน มีนบุรีเป็นเขตการปกครองหนึ่งภายใต้กรุงเทพมหานครฯ แต่จะมีสักกี่คนที่รู้ว่าแรกเริ่มเดิมทีตอนตั้งเมืองนั้น มีนบุรีเป็นจังหวัด มีความพิเศษคือเป็นจังหวัดที่มีปลาชุกชุม ผู้คนต่างถิ่นทั้งจากปราจีนบุรี หรือแปดริ้วต่างขับรถมาที่นี่เพื่อมาทอดแหดักตาข่ายเพื่อเอาปลาจากเมืองปลานี้ไปกินบ้าง ไปทำปลาร้าบ้าง ส่วนปลาที่จับได้ที่มีนบุรีนี้ คนเมืองที่นี่เล่าว่าส่วนมากเป็นปลาดุกและปลาช่อน  โดยสาเหตุที่มีปลาทั้งสองชนิดนี้เยอะก็เพราะที่มีนบุรีเป็นทุ่งนาและมีคลองส่งน้ำเยอะ ไม่ว่าจะเป็นคลองส่งน้ำธรรมชาติ หรือคลองชลประทานที่ขุดขึ้นมา

ตลาดเก่ามีนบุรี

ความเป็นมาของ “มีนบุรี” 

“มีนบุรี” เป็นชื่อที่ตั้งใหม่ในสมัยรัชกาลที่ ๕ พ.ศ. ๒๔๔๕ แต่เดิมเป็นท้องนากว้างใหญ่ กินเนื้อที่ตั้งแต่ จ.ธัญญะบุรี (ในปัจจุบันคือ อ.ธัญญบุรี) จ.มีนบุรี (ในปัจจุบันคือ เขตมีนบุรี ในกรุงเทพมหานครฯ) ไปจนถึง จ.นครนายก ชาวเมืองละแวกใกล้เคียงรู้จักพื้นที่บริเวณนี้ว่า “ทุ่งแสนแสบ” และ “ทุ่งหลวง”

ภาพนาข้าวในพื้นที่มีนบุรี (ภาพจากหนังสือเมืองมีนถิ่นของเรา)

ในช่วงเริ่มต้นการสร้างเมืองบางกอก (ใหม่) มีนบุรีหรือในขณะนั้นคือ “ทุ่งหลวง” หรือ “ทุ่งแสนแสบ” สังกัดอยู่ชายขอบตะวันออกของเมืองหลวงใหม่ ต่อมาความเจริญของการสร้างเมือง คือการขุดคลอง การสร้างถนน ได้ค่อย ๆ คืบคลานเข้าไปหาพื้นที่ที่เป็นทุ่งไม่ว่าจะเป็นทุ่งพญาไท ทุ่งสามเสน ทุ่งมหาเมฆ ทุ่งบางกะปิ รวมไปถึงทุ่งในมีนบุรีซึ่งเป็นพื้นที่ทำนาที่ใหญ่ที่สุดของเขตมณฑลกรุงเทพฯ

เมื่อพื้นที่ทุ่งกว้างในมีนบุรีถูกทดแทนด้วยคลองขุด และถนนหนทางเรียบร้อยแล้วจึงถูกยกฐานะจาก “มณฑลกรุงเทพฯ” ให้กลายเป็น “เมืองมีนบุรี” หรือ “จังหวัดมีนบุรี” แต่ต่อมาในสมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ หรือในช่วงสมัยรัชกาลที่ ๗ จังหวัดมีนบุรีก็ถูกลดฐานะลงเป็น “อำเภอ” และกลายเป็นเพียง “ส่วนหนึ่ง” ของกรุงเทพฯ ใน พ.ศ. ๒๔๗๕ จากนั้นในวันที่ ๑๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๕ อำเภอมีนบุรีก็ต้องเปลี่ยนคำนำหน้าชื่อเป็น “เขต” ตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 335

 


ข้อมูลจาก

บทความ “มีนบุรี เมืองปลา” เขียนโดย ไพบูลย์ วงษ์เทศ ในนิตยสารศิลปวัฒนธรรม มีนาคม ๒๕๓๔)

เว็บไซต์สำนักงานเขตมีนบุรี http://www.bangkok.go.th/minburi/index


ปรับปรุงเนื้อหาครั้งล่าสุดเมื่อ 31 มีนาคม 2562

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป