พระเมรุมาศ และพระเมรุ 4 องค์ คือ พระเมรุมาศ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7, พระเมรุมาศ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี, พระเมรุ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และพระเมรุ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ล้วนแต่เป็น “ทรงปราสาท”

ส่วนพระเมรุมาศ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ออกแบบส่วนยอดเป็นทรงมงกุฎแปลง ตามเครื่องศิราภรณ์ของเจ้านาย

“ศิลปวัฒนธรรม” ย้อนเวลาพาไปชมพระเมรุมาศ และพระเมรุ ของเจ้านายสตรี 5 พระองค์ ในส่วนความงามของ “เครื่องยอด” 

พระเมรุมาศ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7 เป็น “พระเมรุมาศทรงปราสาทจตุรมุข ยอดทรงมณฑประกอบพรหมพักตร์” ออกแบบโดย ประเวศ ลิมปรังษี (ข้อมูลจาก จดหมายเหตุงานพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7)

พระเมรุมาศ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็น “พระเมรุมาศทรงปราสาทจตุรมุขย่อมุมไม้สิบสอง ยอดเกี้ยว” ออกแบบโดย พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น (ข้อมูลจาก จดหมายเหตุงานพระบรมศพ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี)

พระเมรุ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เป็น “รูปแบบสถาปัตยกรรมพระเมรุ เป็นอาคารจตุรมุขเครื่องยอดทรงปราสาท” ออกแบบโดย พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น (ข้อมูลจาก จดหมายเหตุงานพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์)

พระเมรุ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี เป็นอาคารทรงปราสาทยอดมณฑป “เครื่องยอดทรงมณฑปแปลง เนื่องจากเป็นการประยุกต์ให้แตกต่างจากเครื่องยอดทรงมณฑปปกติ ซึ่งจะต้องมีชั้นเหมอยู่ใต้ชั้นบัวคลุ่ม แต่ครั้งนี้ พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น ได้ออกแบบทรงมณฑปนี้ใหม่โดยไม่มีชั้นเหม จึงเรียกว่าทรงมณฑปแปลง” ออกแบบโดย พลอากาศตรี อาวุธ เงินชูกลิ่น (ข้อมูลจาก จดหมายเหตุงานพระศพ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี)

พระเมรุมาศ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เป็น “พระเมรุมาศที่ส่วนยอดเป็นทรงมงกุฎแปลง ตามเครื่องศิราภรณ์ของเจ้านาย ประกอบด้วยหลังคาซ้อน ๗ ชั้นเชิงกลอนเสมอด้วยพระมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง ส่วนปลียอดเป็นรูปพรหมพักตร์” ออกแบบโดย กรมศิลปากร

อ่านเพิ่มเติม :

• “พระเมรุมาศ” ตามฐานานุศักดิ์
• พระเมรุมาศ พระเมรุ ในความเชื่อสังคมไทย
• พระเมรุมณฑป ที่ใช้ในงานพระศพเจ้านาย-พระสงฆ์ 9 องค์/รูป

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 27 มกราคม 2569