“ขากรรไกรฮับส์บูร์ก” พันธุกรรมสายเลือดชิด ในราชวงศ์ของ 2 ชาติ ออสเตรีย-สเปน

ผู้เขียน	กฤติยาภรณ์ ดวงเนตรงาม
เผยแพร่	วันอังคารที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ.2569

“ขากรรไกรฮับส์บูร์ก” พันธุกรรมสายเลือดชิด ในราชวงศ์ของ 2 ชาติ ออสเตรีย-สเปน

ในปี 1479 พระเจ้าเฟอร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน (Fernando II) ได้อภิเษกสมรสกับสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลลาที่ 1 แห่งกาสตีล (Isabel I of Castile) ทำให้อาณาจักรทั้งสองรวมตัวกันอย่างหลวม ๆ ต่อมาในปี 1492 ทั้งสองพระองค์ร่วมกันทำสงครามยึดพื้นที่กรานาดา (Granada) จากชาวมุสลิมจนได้รับชัยชนะ

ต่อมาได้ยึดครองอาณาจักรนาร์วาสำเร็จใน ปี 1511 และนิยมเรียกชื่อดินแดนต่าง ๆ ที่รวมกันนี้ว่า “สเปน”

ทั้งสองพระองค์ไม่มีรัชทายาทชายสืบราชบัลลังก์ สิทธิสืบทอดจึงตกไปสู่ เจ้าหญิงควนนา พระราชธิดาพระองค์หนึ่ง โดยเจ้าหญิงควนนาได้อภิเษกสมรสกับอาร์ชดุ๊กฟิลิป (Philip) พระราชโอรสองค์โตในจักรพรรดิแมกซีมีเลียนที่ 1 (Maximilian I) แห่งราชวงศ์ฮับส์บูร์ก ที่ปกครองออสเตรีย และจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์

หลังสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลลาที่ 1 สวรรคต เจ้าหญิงควนนาจึงได้เป็นสมเด็จพระราชินีนาถแห่งกาสตีล ส่วนอาร์ชดุ๊กฟิลิปก็ปกครองกาสตีลเคียงคู่กัน แต่ไม่นานอาร์ชดุ๊กฟิลิปก็สิ้นพระชนม์ สร้างความโทมนัสแก่สมเด็จพระราชินีนาถควนนาจนถึงขั้นเสียพระสติ

ด้วยพระองค์ทรงประชวรพระสัญญาวิปลาส “อาร์ชดุ๊กชาลส์” ซึ่งเป็นพระราชโอรสองค์โตจึงได้ครองราชย์สมบัติร่วม เฉลิมพระนามเป็น พระเจ้าชาลส์ที่ 1 แห่งสเปน (และเป็นจักรพรรดิชาลส์ที่ 5 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์)

พระเจ้าชาลส์ที่ 1 แห่งสเปน (ภาพจาก : wikimedia.org)

จึงถือได้ว่า สเปนในช่วงเวลานั้นได้ประดิษฐานราชวงศ์ฮับส์บูร์กสายสเปนขึ้นอย่างเป็นทางการ ซึ่งถือเป็นราชวงศ์แรกของอาณาจักรสเปนอีกด้วย

โดยธรรมเนียมที่ปฏิบัติกันแพร่หลายในเชื้อพระวงศ์ฮับส์บูร์ก คือการสมรสในหมู่เครือญาติใกล้ชิด เพื่อรักษาและขยายอำนาจการปกครองในภูมิภาค แต่นั้นทำให้เกิดความผิดปกติขึ้น ใบหน้าของเชื้อพระวงศ์บางพระองค์แสดงอาการขากรรไกรยื่น ซึ่งเป็นลักษณะของยีนด้อยที่เกิดจากการสืบทอดภายในสายเลือดเดียวกัน ที่เรียกว่า “ขากรรไกรฮับส์บูร์ก” (Habsburg jaw)

ขากรรไกรฮับส์บูร์ก เป็นภาวะที่ขากรรไกรล่างที่ยื่นออกมาอย่างผิดปกติ ซึ่งในทางการแพทย์เรียกว่า ภาวะขากรรไกรล่างยื่น (mandibular prognathism) บางกรณี ความผิดปกตินี้รุนแรงถึงขั้นส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของสมาชิกในราชวงศ์ ทำให้บางพระองค์มีปัญหาเมื่อรับประทานอาหารหรือแม้กระทั่งการพูด

นักพันธุศาสตร์จากมหาวิทยาลัยซานเตียโกเดคอมโพสเตลา (University of Santiago de Compostela) ประเทศสเปน ได้ตีพิมพ์ผลการศึกษาลงในวารสาร Annals of Human Biology โดยมีหลักฐานยืนยันว่า ขากรรไกรฮับส์บูร์ก เป็นผลมาจากความอ่อนแอทางพันธุกรรมเนื่องจากสายเลือดชิด

ซึ่งไม่เพียงเท่านั้น การแต่งงานภายในเครือญาติของราชวงศ์ฮับส์บูร์ก ยังทำให้บรรดาเชื้อพระวงศ์ที่เกิดมามีร่างกายที่ไม่แข็งแรง อายุสั้น และมีโอกาสเกิดภาวะร่างกายผิดปกติ มากกว่าคู่สมรสปกติ เช่น คู่สมรสทั่วไปมีโอกาสมีลูกผิดปกติได้ 3% แต่ถ้าเป็นคู่ที่มีสายเลือดชิดใกล้ระดับลูกพี่ลูกน้อง จะเพิ่มโอกาสเป็น 2 เท่า คือ 6%

พระเจ้าชาลส์ที่ 1 แห่งสเปน ก็มีลักษณะขากรรไกรยื่นเช่นกัน แม้พระราชบิดามารดาจะมาจากต่างราชวงศ์ แต่ความผิดปกตินี้อาจถ่ายทอดมาจากเชื้อสายฮับส์บูร์กของฝ่ายพระราชบิดา

ในปี 1517 อันโตนิโอ ดิ เบอาติส (Antonio di Beatis) นักการทูตชาวอิตาลี ได้บรรยายถึงพระเจ้าชาลส์ที่ 1 แห่งสเปนว่า

“มีใบหน้าที่ยาวและซีดเซียวราวกับศพ ปากที่บิดเบี้ยว โดยเมื่อเขาเผลอ ปากมักจะอ้าออก และมีริมฝีปากล่างที่หย่อนยาน”

เมื่อราชวงศ์ฮับส์บูร์กมาประดิษฐานที่สเปน ต่อมาก็ยังคงสืบทอดธรรมเนียมการแต่งงานในหมู่เครือญาติ ส่งผลให้ “ขากรรไกรฮับส์บูร์ก” จากราชวงศ์ในออสเตรีย เกิดขึ้นในดินแดนสเปนด้วยเช่นกัน

ความผิดปกตินี้เห็นได้อย่างเด่นชัดมาตลอด โดยเฉพาะพระเจ้าชาลส์ที่ 2 กษัตริย์พระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ฮับส์บูร์กสายสเปน ที่พระราชบิดาและพระราชมารดาเป็นพระญาติวงศ์ใกล้ชิด จนทำให้ร่างกายของพระองค์อ่อนแอมาก

พระเจ้าชาลส์ที่ 2 แห่งสเปน (ภาพจาก : wikimedia.org)

รายงานการชันสูตรพระศพพระเจ้าชาลส์ที่ 2 บันทึกไว้ว่า

“พระวรกายแทบไม่มีเลือดเหลืออยู่เลยแม้แต่หยดเดียว พระหทัยมีขนาดเล็กเท่าเมล็ดพริกไทย พระปัปผาสะ (ปอด) ผุกร่อน พระอันตะ (ลำไส้) เน่าเปื่อยและเป็นเนื้อตาย พระองค์มีอัณฑะเพียงข้างเดียว ซึ่งมีสีดำราวถ่านหิน และภายในพระเศียรเต็มไปด้วยของเหลว”

นอกจากพระเจ้าชาลส์ที่ 2 จะมีขากรรไกรยื่นและใบหน้าผิดรูปรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน รับประทานอาหารได้ลำบากแล้ว พระองค์ยังมีร่างกายแคระแกร็น สุขภาพไม่สมบูรณ์ และไม่สามารถมีรัชทายาทได้ อันเป็นผลมาจากการแต่งงานภายในราชวงศ์ที่ติดต่อกันยาวนาน สมาชิกในราชวงศ์ฮับส์บูร์กจึงอ่อนแอ

นี่จึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ราชวงศ์ฮับส์บูร์กสายสเปนต้องล่มสลายและนำไปสู่สงครามสืบราชบัลลังก์สเปน (War of the Spanish Succession) ในช่วงเวลาต่อมา