| ผู้เขียน | สุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์ |
|---|---|
| เผยแพร่ |
“สบู่ซันไลต์” สบู่ในตำนานคู่บ้านคนไทย เมื่อ 100 กว่าปีก่อน ใช้ทำอะไรบ้าง?
สบู่ที่อยู่ยั้งยืนยงมานานกว่า 1 ศตวรรษ ต้องนับรวมสบู่ยี่ห้อ “ซันไลต์” (Sunlight, สะกดภาษาไทยตามที่ปรากฏบนผลิตภัณฑ์ในปัจจุบัน) เข้าไปด้วย เพราะก่อตั้งโดยบริษัทสัญชาติอังกฤษอย่าง ลีเวอร์ บราเธอร์ส (Lever Brothers) ตั้งแต่ ค.ศ. 1884 หรือเทียบแล้วคือ พ.ศ. 2427 ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)
สมัยนั้น ด้วยการติดต่อค้าขายและการมีสัมพันธ์กับชาติตะวันตกในมิติต่างๆ ทำให้สินค้าจากต่างประเทศเข้ามาในไทยหลายอย่าง เป็นที่นิยมในหมู่เจ้านายและชนชั้นสูง
จวบจนรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ที่สังคมไทยเปิดรับวัฒนธรรมและวิถีการใช้ชีวิตแบบตะวันตกมากขึ้นไปอีก สินค้ามากมายทั้งของกินของใช้จากต่างประเทศจึงมีให้เลือกช้อปอย่างละลานตาในห้างร้านนานา
แม้กระทั่งสบู่ ที่มี “สบู่ซันไลต์” วางขายเป็นที่นิยมของลูกค้าจำนวนมาก เพราะขึ้นชื่อเรื่องซักผ้าสะอาด
ญาณี กลิ่นเมือง เล่าเรื่องนี้ไว้ในผลงาน “ประวัติศาสตร์ที่เราสวย” (สำนักพิมพ์มติชน) ว่า
หนังสือพิมพ์ “พิมพ์ไทย” ลงโฆษณาเกี่ยวกับสบู่ยี่ห้อนี้ไว้เมื่อ พ.ศ. 2455 ซึ่งอยู่ในช่วงต้นรัชกาลที่ 6 ว่า “ไปป่าอย่าลืมพร้า ซักผ้าอย่าลืมสบู่ซันไลท์ ถึงผ้าจะแสนเปรอะเปื้อน สบู่นี้อาจะเกลือนให้ขาวผ่องได้”
แต่สบู่ที่ว่าไม่ได้มีคุณสมบัติซักผ้าเพียงอย่างเดียว เพราะยังเอามาทำความสะอาดร่างกายได้ด้วย
ญาณียกบันทึกความทรงจำของ ลาวัณย์ โชตามระ ในหนังสือ “ชีวิตชาวกรุงสมัยก่อนศตวรรษมาแล้วและชีวิตชาวกรุงสมัยสงคราม” มาให้เห็นถึงความหลากหลายในการใช้งานไว้ดังนี้
“โดยสบู่ซันไลท์นั้นมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ยาวราว 3 นิ้วฟุตครึ่ง กว้างราว 2 นิ้วฟุตครึ่ง ห่อด้วยกระดาษแก้วและใส่ซองกระดาษมีตัวหนังสือฝรั่ง คือ Sunlight พร้อมข้อความภาษาไทย
สบู่ซันไลท์ซักผ้าสะอาดง่ายดี ผู้คนสมัยนั้นไม่นิยมใช้ฟอกตัวด้วยสบู่ เห็นมีเพียงแต่นิยมใช้ขมิ้นขัดตัว และถ้าฟอกผมจะนิยมใช้มะกรูดผ่าซีกออก ไม่เห็นใช้สบู่ฟอก อย่างไรก็ตามสบู่ซันไลท์นี้ กาญจนาคพันธุ์กล่าวว่าเขาเองก็เคยใช้ฟอกตัวด้วยเช่นกัน”
ลาวัณย์ยังเล่าถึงสบู่อย่างอื่นไว้ในหนังสือ “ชีวิตชาวกรุงสมัยก่อนศตวรรษมาแล้วและชีวิตชาวกรุงสมัยสงคราม” อีกว่า
“ส่วนสบู่กรดนั้นจะมีกลิ่นคาวนิดๆ นิยมใช้ซักล้างสิ่งของสกปรกมากๆ ไม่ใช้ถูตัว ต่อมาสบู่คาร์บอลิก ลักษณะคล้ายครีมเละๆ เหมือนโคลนมีสีดำ ใส่ในกระปุกกระเบื้องสีน้ำตาล สบู่นี้กาญจนาคพันธุ์กล่าวว่าเหมือนของนอก ใช้สำหรับฟอกหมาฝรั่ง เพราะเหมือนสบู่ยาฆ่าเชื้ออย่างหนึ่ง ทำให้ขนร่วง
สบู่คาร์บอลิกนี้ยังมีเพื่อนสนิทชื่อผลกับผ่อง รูปร่างคล้ายฝรั่ง แต่ใช้สบู่คาร์บอลิกฟอกตัวเพราะเขาได้กลิ่นจากเพื่อนสองคนนี้ทุกวัน”
ปัจจุบัน สบู่ซันไลต์ยังคงมีขายอยู่ทั่วไป แต่ผลิตภัณฑ์ยี่ห้อซันไลต์ที่คนไทยยุคนี้น่าจะคุ้นเคยกว่าก็คือ “น้ำยาล้างจาน” นั่นเอง
อ่านเพิ่มเติม :
- เปิดประวัติ “สินค้า” ติดปากคนไทย “มาม่า-แพมเพิร์ส-ซีร็อกซ์-แฟ้บ” ที่ไม่ต้องมีลิขสิทธิ์ก็เรียกได้
- พระศรีพนมมาศ (ทองอิน) ผู้ผลักดัน “ไม้กวาดตองกง” สินค้าโอทอปสมัยรัชกาลที่ 5
อ้างอิง :
ญาณี กลิ่นเมือง. ประวัติศาสตร์ที่เราสวย. กรุงเทพฯ: มติชน, 2568.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 9 ธันวาคม 2568
