| ผู้เขียน | กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม |
|---|---|
| เผยแพร่ |
“พระคาถาชินบัญชร” คาถาศักดิ์สิทธิ์ที่ “กรมดำรง” ทรงสวดประจำทุกเช้า
สำหรับคนไทยแล้ว หนึ่งในคาถาที่ศักดิ์สิทธิ์เป็นอันดับต้นๆ คือ พระคาถาชินบัญชร ที่เชื่อกันว่ามีอานุภาพช่วยปกป้องคุ้มครองผู้สวดจากภยันตรายต่างๆ ได้ รวมทั้งยังช่วยเสริมสิริมงคลให้ชีวิต
เมื่อจะทำการใด หลายคนจึงมักสวดคาถานี้
ต้นทางของบทสวดชินบัญชร ส่วนใหญ่เชื่อว่ามาจาก สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหมฺรํสี) หรือ “หลวงพ่อโต” พระมหาเถระ 5 แผ่นดิน ด้วยท่านกำเนิดในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) และมรณภาพในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)
สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) มีวัตรปฏิบัติเป็นที่ยกย่องนับถือของลูกศิษย์ลูกหามากมาย ทั้งยังเลื่องชื่อด้านคาถาอาคม จึงมีผู้เชื่อว่าท่านเป็นผู้แต่งบทสวดชินบัญชรขึ้น
อย่างไรก็ตาม บทสวดชินบัญชรมีประวัติความเป็นมายาวนานกว่านั้น
สันนิษฐานว่า บทสวดนี้แต่งขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 20 หรือ 600 กว่าปีก่อน ที่เกาะลังกา ต่อมามีพระสงฆ์จากล้านนาเดินทางไปศึกษาพระพุทธศาสนาที่นั่น
พระสงฆ์ล้านนาน่าจะมีโอกาสเข้าเฝ้าพระสังฆราชลังกา ผู้มีชื่อเสียงในฐานะปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่ หรือได้เข้าร่วมพิธีกรรมที่มีบทสวดสรรเสริญองค์เทพนามว่า นาถะ ซึ่งเป็นที่นับถืออย่างสูง จึงนำบทสวดนั้นเดินทางข้ามน้ำข้ามทะเลกลับมาด้วย
กระทั่งล่วงสู่กรุงรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) ได้ศึกษาและแต่งเติมให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น เป็นที่มาของบทสวดชินบัญชรอย่างที่คนไทยคุ้นเคยกันนั่นเอง
อย่างที่เราทราบกันว่า คาถาศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายนั้นแพร่หลายในวงกว้าง ในกลุ่มเจ้านายสยามก็เช่นกัน มีการศึกษาพระคัมภีร์และบทสวดต่างๆ มากมาย ทั้งเพื่อให้เข้าถึงแก่นพระพุทธศาสนา และเพื่อประโยชน์ด้านความเป็นสิริมงคลและป้องกันเหตุเภทภัยต่างๆ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) เป็นเจ้านายพระองค์หนึ่งที่ทรงสนพระทัยเรื่องพระพุทธศาสนา และเมื่อครั้งผนวชเป็นเณรยังเคยสนพระทัยเรื่องไสยศาสตร์อีกด้วย
ช่วงที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเป็นเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ทรงยอมรับว่าเคยหลงใหลในอิทธิฤทธิ์ เครื่องราง และวัตถุแปลก เช่น พระธาตุ ผ้ายันต์ เขี้ยวงา ลูกแร่ จนละเลยการศึกษาไปชั่วขณะ
แม้ภายหลังจะทรงเลิกเชื่อในความคงกระพัน แต่ยังทรงใช้บทคาถาชินบัญชรสวดประจำทุกเช้า
ไม่มีหลักฐานว่าเหตุใดพระองค์ทรงสวดพระคาถาชินบัญชรเป็นกิจวัตร แต่หากพิจารณาแล้ว นอกจากที่เชื่อกันว่าผู้ใดสวดเป็นประจำจะประสบพบเจอแต่สิ่งดีๆ การสวดพระคาถายังช่วยให้เกิดสติและสมาธิได้อีกด้วย
อ่านเพิ่มเติม :
- ความเชื่อเรื่อง “เวทมนตร์คาถา” มูเตลูสมัยอยุธยา? นิยมทั้งราษฎรไปจนถึงราชสำนัก
- กำเนิด “พระสมเด็จวัดบางขุนพรหม” พระเครื่องดังหนึ่งในเบญจภาคี
- ถอดนัย “คาถาขอขมาลาพระสงฆ์” ร.4 ทรงพระราชนิพนธ์ก่อนเสด็จสวรรคต สะท้อนอะไร?
อ้างอิง :
ปดิวลดา บวรศักดิ์. “‘คาถาชินบัญชร’ คาถาศักดิ์สิทธิ์ที่ ‘สมเด็จพระพุฒาจารย์’ หรือ ‘หลวงพ่อโต’ ไม่ได้แต่ง?”.
นริศ จรัสจรรยาวงศ์. “กฤติยาคมในเงารัฐ : จอมขมังเวทและเครื่องรางแห่งสมัย ๒๔๗๕”. นิตยสารศิลปวัฒนธรรม กันยายน 2568.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 22 ตุลาคม 2568
