6 เมษายน : วันพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และวันระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์

“พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชครั้งดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก เสด็จกลับจากราชการทัพที่เมืองเขมร” ภาพเขียนสีปูนเปียกบนเพดานโดมด้านทิศเหนือของพระที่นั่งอนันตสมาคม

“ณ วันเสาร์ แรม ๙ ค่ำ เดือน ๕ ลุศักราช ๑๑๔๔ ปีขาน จัตวาศก เพลาสองโมงเศษศุขสวัสดิฤกษ [ตรงกับวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325] เสด็จเข้าพระนครปราบดาภิเศก อดิเรกเฉกชมสมบัติ จักรพรรดิ์ตราพร้อมถวาย ๑๒ พระกำนัล ๑๒ พระคลัง แล้วมีพระราชโองการรับสั่ง ให้ตั้งกรุงเทพมหานคร ยังฝั่งบุรพทิศ พระสุริยทรงกรด ๗ วัน เมื่อตั้งทวารวดี อุดมโชคเข้าเหยียบกรุงธนบุรี แรกเสด็จยั้งประทับ ณวัดควงไม้พระมหาโพธิ์บนบันลังก์ ประจญพระยามารด้วยพระบารมี ๓๐ ทัศ เปนประถมกษัตริย์ สมเด็จเอกาทศรถพระเจ้าปราสาททอง เสด็จข้ามฟากฝั่งมหรณพเฉลิมภพกรุงทวารวดี พระโองการให้ถาปนาที่ท้องสนามใน เปนพระอุโบสถหอไตรเสร็จ ก่อพระเจดียถานประจุพระบรมธาตุพร้อมเสร็จ ให้บุรณวัดโพ ณปลายปีองค์เชียงสือมาสู่โพธิสมภาร”

คัดความจาก (นรินทรเทวี. กรมหลวง. จดหมายบันทึกความทรงจำของพระเจ้าไปยิกาเธอ กรมหลวงนรินทรเทวี (เจ้าครอกวัดโพ) ตั้งแต่ จ.ศ. ๑๑๒๙-๑๑๘๒ . พิมพ์ครั้งที่ ๔, กรุงเทพฯ : ต้นฉบับ, ๒๕๔๖)

อธิบายเพิ่มเติม: พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนาพระบรมราชจักรีวงศ์เมื่อเสด็จกลับจากราชการทัพที่เมืองเขมร เพื่อมาปราบปรามการจลาจลที่กรุงธนบุรี และทรงรับอัญเชิญจากข้าราชการและราษฎรขึ้นทรงราชย์ในปีขาล จัตวาศก จุลศักราช 1144 (ตรงกับวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325) ซึ่งเป็นวันที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งการพระราชพิธีวันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์ขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2461 และโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศเป็น “วันที่ระลึกมหาจักรี” นับแต่บัดนั้นมา


เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์ เมื่อ 6 เมษายน พ.ศ.2560

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป