“ตอนนี้ผมเป็นนักราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ”

จอมพล ป. พิบูลสงคราม เปิดอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2483

จอมพล ป. พิบูลสงคราม กล่าวให้สัมภาษณ์เมื่อถูกถามถึงจุดยืนของรัฐบาลในช่วงต้นของยุคสงครามเย็น ในโอกาสที่เขาเพิ่งได้ขึ้นมารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอีกครั้ง หลังจากที่ได้ลาออกไปในช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 2 ทั้งนี้จากรายงานของนิวยอร์กไทม์ ลงวันที่ 12 เมษายน 1948 (พ.ศ. 2491)

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 การเมืองระดับโลกถูกแบ่งเป็นสองค่าย จอมพล ป. ซึ่งเคยเป็นศัตรูกับฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้กล่าวถึงจุดยืนของสยามหลังได้ขึ้นมาดำรงตำแหน่งรอบหลังเอาไว้ว่า รัฐบาลของเขา “ไม่ใช่ทั้งซ้ายและขวา”

“แต่โดยส่วนตัวผมต่อต้านคอมมิวนิสต์” จอมพล ป. ขยายความ

และแม้จะได้ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีโดยมิได้มาจากการเลือกตั้ง แต่จอมพล ป. ให้สัมภาษณ์ในคราวนั้นว่า ประชาชนชาวสยามสามารถเอาเขาออกจากตำแหน่งได้ทุกเมื่อที่ต้องการ

ทั้งนี้ “ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ” โดยทั่วไปหมายถึง ระบบการปกครองที่กษัตริย์ต้องใช้อำนาจร่วมกับรัฐบาลที่จัดตั้งขึ้นภายใต้เงื่อนไขตามรัฐธรรมนูญ (กษัตริย์ไม่อาจใช้อำนาจได้โดยลำพัง) โดยกษัตริย์อาจมีฐานะเป็นประมุขของรัฐโดยพฤตินัย หรืออาจเป็นเพียงผู้นำในเชิงแบบพิธีเท่านั้นก็ได้ และรัฐธรรมนูญก็จะต้องมีระบบคานอำนาจของสามฝ่ายคือฝ่ายบริหาร นิติบัญญัติ และตุลาการ

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป