ไฟดับจนบัตรเขย่ง กลโกงเลือกตั้ง พ.ศ. 2500 ที่หน่วยเลือกตั้งซอยทองหล่อ

การชุมนุมประท้วงการเลือกตั้งสกปรกที่ทำเนียบรัฐบาล เมื่อวัน 2 มีนาคม 2500 ประกอบเรื่อง บัตรเขย่ง
ภาพประกอบเนื้อหา - การชุมนุมประท้วงการเลือกตั้งสกปรกที่ทำเนียบรัฐบาล เมื่อวัน 2 มีนาคม 2500

การเลือกตั้ง พ.ศ. 2500 มีหลักฐานระบุถึงความล้มเหลวในการนับคะแนน ความผิดปกติ และพฤติกรรมน่าสงสัยหลายอย่างของเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้ง หนึ่งในนั้นคือ เหตุการณ์ไฟดับจน “บัตรเขย่ง” ที่หน่วยเลือกตั้งซอยทองหล่อ

การเลือกตั้งวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 คือการแข่งขันระหว่างพรรคเสรีมนังคศิลา ของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม กับพรรคประชาธิปัตย์ ของนายควง อภัยวงศ์ ผู้นำฝ่ายค้าน

ท่ามกลางกระแสนิยมอันท่วมท้นของพรรคฝ่ายค้าน กับเจตจำนงค์ที่ต้องการสืบทอดอำนาจของจอมพล ป. นำมาสู่เหตุการณ์โกงการเลือกตั้ง ที่ฝ่ายหนึ่งงัดกลยุทธ์กลโกงต่าง ๆ มาใช้ รวมถึงสร้างสถานการณ์เพื่ออาศัยจังหวะเพิ่มคะแนนเสียงให้ฝ่ายตน

จอมพล ป. พิบูลสงคราม ภาพจาก fb สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ

ในเอกสารคำฟ้องของหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ที่เขียนคำร้องต่อศาลในฐานะทนายของนายควง อภัยวงศ์ กับ ส.ส. พรรคประชาธิปัตย์ เล่าว่า…

หน่วยเลือกตั้งซอยทองหล่อ อำเภอพระโขนง จังหวัดพระนคร (ปัจจุบันคือซอยทองหล่อ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ) ได้เกิดเหตุไฟดับระหว่างนับคะแนน พอไฟมา กลับปรากฏบัตรเลือกตั้งที่เลือกหมายเลขฝ่ายรัฐบาล ได้แก่ เบอร์ 25 ถึง 33 เพิ่มขึ้นมาจำนวนมากอย่างปริศนา

นอกจากเรื่องบัตรเขย่งหลังไฟดับแล้ว ในเอกสารข้างต้นยังให้รายละเอียดความ “เหลวแหลก” ของการนับคะแนนเสียงในหน่วยเลือกตั้งอื่น ๆ อีกด้วย ดังว่า

“กรรมการเปิดและเทบัตรเลือกตั้งจากหีบลงบัตรใส่เข่ง แล้วนับจากเข่งลงใส่หีบเช่นเดียวที่วัดทัศนาราม อำเภอดุสิต กรรมการนับคะแนนหมายเลข 25 ในบัตรเสีย เช่นที่หน่วยเลือกตั้งปั๊มน้ำมันศรีเมือง บางซ่อน อำเภอดุสิต หน่วยมัสยิดดครุณาบิดิน อำเภอยานนาวา

กรรมการเขียนคะแนนหมายเลข 4 ให้เป็นหมายเลข 25 กรรมการเพิ่มบัตรที่ปิดหมายเลข 25 ถึง 33 เอาเอง กรรมการหยิบบัตรเลือกตั้งที่มิได้ปิดหมายเลข 25 ถึง 33 ออกทิ้ง เช่นที่หน่วยเลือกตั้งสวนลุมพินี อำเภอปทุมวัน

แกล้งดับไฟขณะนับคะแนน ครั้งไฟเปิดปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งปิดหมายเลข 25 ถึง 33 เพิ่มขึ้นอีกเป็นอันมาก เช่นที่หน่วยเลือกตั้งซอยทองหล่อ อำเภอพระโขนง บัตรในหีบบัตรมีจำนวนมากกว่าผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง เช่นหน่วยสมาคมสตรีไทย อำเภอดุสิต”

นอกจากนี้ ในคำฟ้องยังชี้ให้เห็นความบกพร่องของการนับคะแนนที่ล่าช้า เพราะมี 13 หน่วยเลือกตั้งที่กว่าจะนับคะแนนเสร็จก็ล่วงถึงเที่ยงวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ทั้งที่เลือกตั้งไปตั้งแต่วันที่ 26 แล้วคะแนนของผู้สมัครฝ่ายรัฐบาลในหน่วยเลือกตั้งเหล่านี้ก็มากกว่าหน่วยอื่น ๆ ที่นับเสร็จไปก่อนแล้วราว ๆ 100-200 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นตัวเลขที่น่าเคลือบแคลงใจอย่างมาก

เหล่านี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของความไม่ชอบมาพากลอีกมากมายในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2500 ซึ่งขนานนามกันว่าเป็นการเลือกตั้งสกปรกของประวัติศาสตร์การเมืองไทย และทำให้รัฐบาลของจอมพล ป. ถูกต่อต้านอย่างหนักหลังจากนั้น

การชุมนุมประท้วงการเลือกตั้งสกปรกที่กระทรวงมหาดไทย เมื่อวัน 2 มีนาคม 2500

อ่านเพิ่มเติม : 

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง :

เสมียนอารีย์. ผ่าเลือกตั้ง “สกปรก” 2500 อ่านคำฟ้องฉบับเต็มโดยม.ร.ว.เสนีย์ ระบุ “การโกง” อย่างไร. วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2562. จาก : https://www.silpa-mag.com/history/article_28481


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569