| ผู้เขียน | สุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์ |
|---|---|
| เผยแพร่ |
เจ้าจอมเอิบ เจ้าจอมคนโปรดในรัชกาลที่ 5 ผู้ได้รับพระราชทาน “ตุ้มหูไข่นกการเวก”
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) มีพระภรรยาเจ้า เจ้าจอมมารดา และเจ้าจอมหลายพระองค์ ซึ่งทุกพระองค์และทุกคนต่างถวายงานรับใช้รัชกาลที่ 5 อย่างเต็มกำลังความสามารถในด้านที่ตนถนัด เพื่อช่วยแบ่งเบาพระราชกิจต่างๆ
เจ้าจอมมารดาและเจ้าจอมที่รัชกาลที่ 5 ทรงไว้วางพระราชหฤทัยอย่างมาก มีอาทิ “เจ้าจอมก๊กออ” ได้แก่ เจ้าจอมมารดาอ่อน, เจ้าจอมเอี่ยม, เจ้าจอมเอิบ, เจ้าจอมอาบ และเจ้าจอมเอื้อน ซึ่งทั้งหมดเป็นธิดาของเจ้าพระยาสุรพันธ์พิสุทธิ์ (เทศ บุนนาค) และเป็นเจ้าจอมคนโปรดในรัชกาลที่ 5 ทุกคน
จำเพาะเจาะจงไปที่ เจ้าจอมเอิบ แม้ไม่มีพระราชโอรสหรือพระราชธิดาถวายรัชกาลที่ 5 แต่ก็เป็นเจ้าจอมที่รัชกาลที่ 5 โปรดให้อยู่รับใช้ใกล้ชิดตลอดระยะเวลาหลายสิบปี
โดยเฉพาะการเป็นผู้ช่วยแต่งฉลองพระองค์ และการประกอบอาหารอย่างการทอดปลาทู แม้ดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่การทอดปลาทูให้อร่อยนั้นยากยิ่ง ซึ่งจะหาใครทอดปลาทูได้อร่อยถูกพระราชหฤทัยได้เท่าเจ้าจอมเอิบนั้นแทบไม่มี
หลักฐานที่บอกว่าเจ้าจอมเอิบเป็นเจ้าจอมคนโปรด มีด้วยกันหลายแหล่ง เช่น อัตชีวประวัติของหม่อมศรีพรหมา กฤดากร ชายาของหม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร ที่หม่อมศรีพรหมาบันทึกไว้ว่า
“…วันหนึ่งเป้าบอกว่าพรุ่งนี้เช้าจะต้องไปหัดคุณเอิบ คือเจ้าจอมเอิบ เจ้าจอมตัวโปรดในเวลานั้น ที่เป็นบุตรเจ้าพระยาสุรพันธ (เจ้าเมืองเพชรบุรีครั้งกระโน้น) ในวังมักจะพูดถึงเจ้าจอมชื่ออักษร อ ว่า ก๊ก อ ซึ่งมีหลายคนด้วยกัน โดยเฉพาะคุณจอมเอิบ โปรดปรานจนสวรรคต เป้าบอกว่าต้องระวังเพราะเป็นคนโปรด พอเด็กได้ข่าวก็นัดจะไปดูกันเพราะไม่ค่อยจะเคยเห็นคุณจอมคนนี้…”
รัชกาลที่ 5 ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าจอมเอิบเป็นหนึ่งในคณะเจ้าจอมรับเสด็จแขกบ้านแขกเมือง เช่น เมื่อครั้งรับเสด็จ “เจ้าฟ้าแสนหวี” ในฐานะพระราชอาคันตุกะ
หรือในพระราชพิธีเฉลิมพระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ก็มีพระมหากรุณาธิคุณให้เจ้าจอมเอิบเป็นผู้เชิญกุญแจตามเสด็จขึ้นไปถึงห้องพระบรรทม
หรือเมื่อครั้งรัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2450 พระองค์ก็มีพระราชหัตถเลขาและของที่ทรงส่งกลับมาพระราชทานแก่เจ้าจอมเอิบ
เช่น พระราชหัตถเลขาลงวันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2450 ทรงกล่าวถึงลูกห้อยรูปกระต่าย ซึ่งเป็นรูปปีเกิดที่เจ้าจอมเอิบอยากได้ ทว่าไม่มี พระองค์จึงทรงหาลูกห้อยรูปอื่นให้แทน คือ “ลูกห้อยรูปสุนัข” ดังนี้
“…เอิบ ได้ซื้อลูกห้อยรูปหมาทำด้วยแก้วผลึกส่งมาให้ จะหากระต่ายไม่มี สองอันทั้งหมูนางเอื้อน หมูฝรั่งมันนับเป็นมงคล จึงทำอะไรต่างๆ กระต่ายไม่เข้าแบบ แต่เห็นว่าหมาก็เหมาะดี เพราะเจ้ารักมาก รูปพรรณก็เป็นอีหนีฤาอ้ายหมูได้…”
สิ่งของเปี่ยมคุณค่าอีกอย่างที่รัชกาลที่ 5 พระราชทานแก่เจ้าจอมเอิบก็คือ “ตุ้มหูไข่นกการเวก” จากฝรั่งเศส ปรากฏในพระราชหัตถเลขาลงวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2450 ความว่า (จัดย่อหน้าใหม่โดยผู้เขียน)
“ถึงกรมดำรง ฉันได้รับหนังสือวันที่ ๑๘ เดือนมิถุนายนแล้ว มีข้อความประหลาดใจอย่างหนึ่ง เรื่องสร้อยคอไข่นกการเวก ซึ่งเธอได้กล่าวในบาญชีของได้ไปถึง แต่ตุ้มหูคู่หนึ่งเปนไข่นกการเวกเหมือนกัน ฉันได้ซื้อที่เมืองนีศส่งทางไปรสนีย์ให้สดับ (เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์สดับในรัชกาลที่ 5-ผู้เขียน) ได้รับหนังสือสดับตอบรับสร้อยคอ แต่ตุ้มหูว่ายังไม่ได้รับ ตุ้มหูส่งก่อนมันไปวนเวียนเสียทางใดจึ่งไม่ถึง เกิดความสงไสยขึ้น จึ่งได้โทรเลขถามเข้าไปในวันนี้ แลขออย่าให้เข้าใจไขว้กันไป
ฉันได้ส่งไปอีกคู่ ๑ สำหรับให้เอิบจากปารีส รวมเปนสองคู่ด้วยกัน ส่วนของที่ส่งไปหายสูญไม่รู้ว่าจะพลัดแพลงแห่งใด เธอขอให้ส่งทางเมล์เยอรมันทางเดี๋ยวนั้น จะได้ให้เปนไปดังนั้นต่อไป”
เจ้าจอมเอิบยังมีความสามารถด้านการถ่ายรูปด้วยอีกประการ ซึ่งภาพถ่ายที่สำคัญคือภาพรัชกาลที่ 5 ในพระราชอิริยาบถต่างๆ สะท้อนให้เห็นถึงความไว้วางพระราชหฤทัยที่พระองค์ทรงมีต่อเจ้าจอมเอิบ ทั้งยังพระราชทานกล้องให้เจ้าจอมท่านนี้อีกด้วย
เจ้าจอมเอิบ เจ้าจอมคนโปรดในรัชกาลที่ 5 ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. 2487 สิริอายุ 65 ปี
อ่านเพิ่มเติม :
- ความอิจฉาริษยา และความไม่ลงรอยกัน ในพระราชสำนักฝ่ายใน
- เจ้าจอมคนโปรดแห่งพระราชสำนักฝ่ายใน กับการชิงดีชิงเด่นผ่าน “เจ้าจอมก๊กออ”
- 13 เจ้าจอม-เจ้าจอมมารดาในรัชกาลที่ 5 ผู้เคยอยู่ในสวนสุนันทา มีใครบ้าง?
อ้างอิง :
ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. ลูกท่านหลานเธอ ที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จในราชสำนัก. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: มติชน, 2566.
พระราชหัตถเลขา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทาน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ใน พ.ศ. 2450. เว็บไซต์วัชรญาณ.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 22 พฤศจิกายน 2568
