| ผู้เขียน | ปดิวลดา บวรศักดิ์ |
|---|---|
| เผยแพร่ |
49 พระราชโอรส-ธิดา ใน ร.4 สมัยทรงพระเยาว์ แต่ละพระองค์ทรงมีจุดเด่นอะไร?
ในหนังสือ “เลาะวัง” ของจุลลดา ภักดีภูมินทร์ ปรากฏข้อมูลหนึ่งที่น่าสนใจ กล่าวว่าเป็น “กลอนล้อเจ้านายสมัยรัชกาลที่ 4” ซึ่งมีอยู่ในหนังสือลายพระหัตถ์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ที่ทรงโต้ตอบกับพระยาอนุมานราชธน อีกทีหนึ่ง ไม่ปรากฏว่าใครแต่ง แต่คาดว่าแต่งขึ้นในสมัยปลาย ๆ รัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4
สิ่งที่เรียกว่า “กลอนล้อเจ้านายสมัยรัชกาลที่ 4” นี้ ปรากฏความโดดเด่นของเหล่าเจ้านายสยามเมื่อทรงพระเยาว์ (ในวงเล็บระบุพระชันษาขณะนั้น) ทั้งหมด 52 พระองค์ ดังนี้
1. พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 (15) “น้ำพระทัยยอดดี ท่านสมเด็จ” (ในหนังสือใช้พระนามว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง-ผู้เขียน)
- สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงศ์ (12) “พูดอะไรไม่เท็จ ท่านกลาง”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชษฐ (16) “อารีกว้างขวาง ท่านโสม”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม (12) “เที่ยวลอบจุดโคม ท่านทอง”
- สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช (9) “น้ำใจจู้จี้ ท่านเล็ก”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากนกวรรณเลขา (11) “ช่างเล่นเป็นเด็ก ท่านเล็กกนกวัน”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ (11) “พูดจาขันขัน ท่านเกษมศรี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ (11) “หน้าตายู่ยี่ ท่านทองแถม”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ (13) “พูดจากล้อมแกล้ม ท่านพล”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีนาคสวาดิ (13) “จริตติดจะซน ท่านศรีนาค”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร (13) “พูดเล่นด้วยยาก ท่านณางค์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช (13) “เป็นคนไว้วาง ท่านสุข”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย (12) “ช่างเล่นสนุก ท่านกันต์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ (13) “พูดจาฟังไม่ทัน ท่านวี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ (7) “หมอความเต็มที องค์วรรณ”
- สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (6) “หน้าตาคมสัน องค์สว่าง”
- สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี (8) “พูดจากระจัดกระจ่าง องค์นันทา”
- สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ (10) “โมโหฤทธิ์กล้า องค์เทวัญ”
กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ (ภาพจาก : wikicommon)
19. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาพย์กนกรัตน์ (10) “น้ำใจเร็วครัน องค์กาพย์”
20. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ (3) “เป็นเด็กสุภาพ องค์โต”
21. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนศิริธัชสังกาศ (11) “จริตติดจะโง่ องค์ศรีสิทธิ์”
22. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรไทยเทพกัญญา (10) “ทำเล่นจริต องค์อรไทย”
23. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุษบงเบิกบาน (9) “พูดจาเลอะไหล องค์บุษบง”
- สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี (7) “ฉลาดหยิบหย่ง องค์สุขุมาล”
25. สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (5) “หน้าตาอ่อนหวาน องค์เสาวภา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีเสาวภางค์ (6) “ขี้กระดากเต็มประดา องค์ศรี”
- สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ (6) “นั่งไหนเปรมปรีดิ องค์ดิศ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (12) “เป็นคนเจ้าความคิด ท่านลาศ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์ (2) “พูดไม่ขาด องค์สร้อย”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแขไขดวง (5) “กิริยาเรียบร้อย องค์แข”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร (5) “แสนงอนแจดแจ้ องค์กัญจนา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา (5) “เบาเต็งติดจะบ้า องค์โสณ์”
สำหรับพระองค์นี้มีข้อมูลเพิ่มเติมว่า “พวกคุณจอมมารดาเล่ากันว่าท่านเป็นเด็กฉลาด พูดจาเป็นอย่างที่เรียกกันว่านักปราชญ์อย่างเด็ก ๆ พวกเจ้านายเด็ก ๆ ด้วยกันฟังไม่เข้าใจเลยล้อว่าท่านเบาเต็ง ศัพท์สมัยนี้ก็คงว่าเพี้ยน ๆ อะไรทำนองนั้น”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามัณยาภาธร (14) “มึนตึงใหญ่โต องค์มัณยา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประภัศร (14) “เป็นคนเร่อร่า องค์ประภัศร”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพักตร์พิมลพรรณ (14) “ในตาคมค้อน องค์ภักดร์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป (7) “ทำอะไรตึ้กตั้ก องค์ไชยา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านงคราญอุดมดี (6) “ซุ่มซ่ามเต็มประดา องค์นงคราญ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุษบันบัวผัน (5) “พูดจาอ่อนหวาน องค์บุษบัน”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา (7) “ขี้ขลาดครามครัน องค์นารี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ (8) “เรียบร้อยยอดดี องค์สวัสดิ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีพัฒนา (15) “พูดอะไรขัดขัด องค์ศรีพัฒนา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิวิธวรรณปรีชา (8) “เซอะซะเซ่อซ่า องค์จันทรทัต”
- พระองค์เจ้ากฤษดาภินิหาร กรมพระนเรศวรฤทธิ์ (13) “เป็นคนชาววัด ท่านดา”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย (3) “เป็นเด็กกล้าหาญ องค์ไชยันต์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนงค์นพคุณ (11) “ทำอะไรงกงัน องค์อนงค์”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรุณวดี (11) “น้ำใจขี้หลง องค์อรุณ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเสมอสมัยหรรษา (11) “มักทำวุ่นวุ่น องค์เสมอ”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวาณีรัตนกัญญา (11) “นั่งไหนขี้เก้อ องค์วาณี”
- พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนขัตติยกัลยา (13) “ไว้ตัวว่าข้าดี องค์กรรณิกา”
นอกจากนี้ ในเล่มยังปรากฏจุดเด่นของพระราชโอรสและพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว และเจ้านายอีกพระองค์ ได้แก่
- พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ (12) “พูดจาถูกต้อง องค์จรูญ”
- พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภัควดี (13) “ไว้ตัวบริบูรณ์ องค์ภควดี”
- พระองค์เจ้าหญิงศิริ ในสมเด็จเจ้าฟ้า กรมพระบำราบปรปักษ์ (ไม่ปรากฏพระชันษา) “นั่งไว้ศรีหน้า องค์ศิริ”
ทั้งหมดนี้คือความโดดเด่นของเจ้านายสยามแต่ละพระองค์ ขณะยังทรงพระเยาว์ ซึ่งเมื่อทรงเจริญวัยอาจต่างไปจากกลอนดังกล่าวก็เป็นได้
อ่านเพิ่มเติม :
- กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส “พระราชโอรส” พระองค์แรกในรัชกาลที่ 4
- “วังนันทอุทยาน” วังที่ประทับของพระราชโอรส-ธิดา ในรัชกาลที่ 4 หลังพระองค์สวรรคต
- พระราชธิดาในรัชกาลที่ 4 ที่อภิเษกสมรสกับ “รัชกาลที่ 5” มีพระองค์ใดบ้าง?
- “สมเด็จฯ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ” ผู้กำเนิดราชสกุล “เทวกุล”
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 21 ตุลาคม 2568
