| ผู้เขียน | วิภา จิรภาไพศาล |
|---|---|
| เผยแพร่ |
“อิฐจินจวน” (金砖) หรือ “อิฐทอง” ที่เรียกเช่นนี้ เพราะมีขั้นตอนการผลิตที่ประณีตซับซ้อน ในการผลิตอิฐชนิดนี้แต่ละก้อนต้องใช้เวลาถึง 2 ปี จนมีสำนวนว่า “ทองคำหนึ่งตำลึง อิฐหนึ่งก้อน”
อิฐจินจวน
ตั้งแต่สมัยราชวงศ์หมิงก็มีการใช้อิฐชนิดนี้ในพระราชวังแล้ว มีเมืองซูโจวเป็นแหล่งผลิตสำคัญ ภายใต้การผลิตที่พิถีพิถันในทุกขั้นตอนดังนี้
1. การคัดเลือกดินในฤดูใบไม้ผลิ มาตากแห้ง, เคาะ, ล้าง, โม่ และร่อน ทุบ ตี นวด กรอง หลังจากนั้นเหยียบนวดซ้ำอีกหลายครั้งจนกลายเป็นก้อนดินเหนียวแน่น ทั้งหมดนี้ใช้เวลา 1 ปี
2. การขึ้นรูปอิฐ ก้อนดินเหนียวใส่เบ้าพิมพ์ แผ่นอิฐที่ได้จะนำไปตากแห้งในที่ร่มไม่โดนแดดเป็นเวลา 8 เดือน ก่อนนำไปเผา
3. การเผาอิฐ ต้องใช้หญ้าคังเป็นเชื้อเพลิงเผา 1 เดือน, ใช้ฟืนแผ่นเผาอีก 1 เดือน, ใช้ฟืนลำต้นเผาอีก 1 เดือน และใช้ฟืนกิ่งเผาอีก 1 เดือน ครบ 4 เดือนจึงดับไฟในเตาเผา
อิฐที่ได้จะมีรูปทรงสี่เหลี่ยมจตุรัสขนาด 2 ฟุต และต้องมีสีเหลืองบริสุทธิ์ เสียงดังกังวาน รูปร่างสมบูรณ์ไม่บิดเบี้ยว ไม่มีตำหนิใดๆ จึงจะได้มาตรฐาน ถ้าอิฐที่ได้แตก หรือมีสีเหลืองอ่อนถือว่าไม่ได้มาตรฐาน ก็จะถูกคัดทิ้ง เวลา 2 ปีที่ใช้ไปก็สูญแปล่า
ระเบียบการใช้
ที่ว่ามานั้นก็แค่กระบวนการผลิต ยังมีอีกขั้นตอนหนึ่ง เมื่อต้องการนำอิฐไปใช้ จะต้องล้างน้ำ แช่น้ำมันต้นอู๋ถง บ้างว่าทาขี้ผึ้ง เพื่อให้อิฐแวววาวและคงทน ขั้นตอนการหลอมขี้ผึ้งสำคัญและต้องพิถีพิถัน อากาศต้องแห้ง จึงต้องทำช่วงเดือน 8-9 ตามปฏิทินจันทรคติจีน หากพลาดช่วงเวลานี้แล้วจะต้องรอปีถัดไป นั่นทำให้มันแวววาวนับร้อยปี
ด้วยกระบวนการทั้งหมดที่กล่าวมา อิฐชนิดนี้จึงใช้เฉพาะในวังหลวง ในการสร้างวังต้องห้าม ได้ใช้อิฐชนิดนี้มากกว่า 8,000 ก้อน ปูในพื้นที่หน้าพระตำหนักสำคัญที่สุด 3 แห่ง คือ ตำหนักไท่เหอ จงเหอ และเป่าเหอ
ราชสำนักชิง ถึงกับมีกฎว่าหากใช้อิฐชนิดนี้ ในการก่อสร้างใดๆ ต้องตรวจสอบอย่างละเอียด เมื่อใช้อิฐก้อนใหม่ปูพื้นจนเต็มแล้ว อิฐของเก่าที่รื้อออกไปต้องบันทึกไว้ชัดเจน และส่งมอบกลับตามจำนวน
ในรัชศกเฉียนหลงปีที่ 59 มีการซ่อมแซมประตูหลงจงและประตูจิงอวิ้นด้วยอิฐชนิดอื่น แต่จักรพรรดิเฉียนหลงทรงจำผิดว่าเป็นอิฐจินจวน จึงมีรับสั่งถามอย่างจริงจังว่า อิฐชุดเก่าที่เปลี่ยนออกไปจากงานก่อสร้างดังกล่าวอยู่ที่ใด หลังการตวรจสอบจึงยืนยันได้ว่าพระองค์จำผิด ขุนนางที่รับผิดชอบถูกลงโทษ ฐานทำงานไม่เป็นระเบียบ
เมื่อประมาณ พ.ศ. 2560 เคยมีการประมูลอิฐดังกล่าวในราคา 800,000 หยวน (ประมาณ 3-4 ล้านบาท) สมกับที่ชื่อ “อิฐทอง” แต่มูลค่ามันเกิน ไม่ใช่ “ทองคำหนึ่งหนึ่งตำลึง อิฐหนึ่งก้อน” อีกแล้ว
อ่านเพิ่มเติม :
อ้างอิง :
จ้าว กว่างเชา-เขียน, อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช และชาญ ธนประกอบ-แปล, ร้อยเรื่องราว วังต้องห้าม, สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม 2560.
ผู้เขียน (ไม่ได้ระบุ). “ไขความลับพระราชวังโบราณ ‘กู้กงปักกิ่ง’(2)” ใน <https://thai.cri.cn>
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 2 เมษายน 2568
