พระพุทธโฆษาจารย์ วัดพุทไธศวรรย์ ทำไมต้องขังพ่อ 3 วัน? ไขปริศนาผ่านจิตรกรรมในตำหนัก

ที่วัดพุทไธศวรรย์ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา นอกจากมีความสำคัญเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การเมืองในยุคต้นกรุงศรีอยุธยาแล้ว ยังเป็นสถานที่ที่รวบรวมงานช่างสำคัญหลายแขนงเอาไว้ด้วย ไม่ว่าจะเป็นพระปรางค์ พระเจดีย์ ซากพระวิหาร และตำหนักพระพุทธโฆษาจารย์

ภายในตำหนักแห่งนี้มีจิตรกรรมสมัยอยุธยาตอนปลาย บอกเล่าเรื่องราวของพระพุทธโฆษาจารย์เดินทางไปลังกาทวีป โดยปรากฎอยู่ 2 เรื่องคือ

1. ตอนเดินทางไปลังกา เพราะมีภาพพระพุทธโฆษาจารย์อยู่บนเรือ 

และ 2. พระพุทธโฆษาจารย์เทศนาธรรมโปรดบิดา และขังพ่อไว้ 3 วัน

จึงเกิดคำถามว่า ทำไมพระพุทธโฆษาจารย์ต้องขังพ่อด้วย ?

ในวิทยานิพนธ์เรื่อง “การตีความภาพเล่าเรื่องพระพุทธโฆสาจารย์เดินทางไปสืบพระพุทธศาสนาในลังกาทวีปตั้งแต่สมัยอยุธยาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น” โดย รุจาภา ประวงษ์ ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้อธิบายลักษณะภาพตอนที่พระพุทธโฆษาจารย์เทศนาธรรมโปรดบิดา และขังพ่อไว้ ดังนี้

ช่างวาดภาพอาคาร 2 ชั้น หลังคามุงกระเบื้อง ชั้นที่ 2 ของอาคาร ห้องทางซ้ายมือของภาพมีพระรูปหนึ่งนั่งอยู่ในห้อง ในมือถือตาลปัตรแสดงกิริยาคล้ายกับการแสดงธรรม หันหน้ามองไปที่ห้องข้าง ๆ ทางด้านขวาของภาพ ภายในห้องนั้นมีบุคคลที่มีลักษณะของทรงผมเกล้ามวยอยู่ด้านหลัง และการแต่งกายดูโดยรวมคล้ายพราหมณ์นั่งอยู่ ซึ่งพระรูปที่แสดงธรรมน่าจะหมายถึง พระพุทธโฆษาจารย์ 

ส่วนบุคคลที่คล้ายพราหมณ์น่าจะหมายถึง พราหมณ์ผู้เป็นบิดาของพระพุทธโฆษาจารย์ ภาพเรื่องดังกล่าวนี้น่าจะหมายถึงตอนพระพุทธโฆษาจารย์สงเคราะห์บิดาให้ละจากมิจฉาทิฐิก่อนออกไปลังกาทวีป

การที่ช่างเขียนภาพแบบนี้ ไม่ใช่การเขียนตามจินตนาการ แต่เขียนตามคัมภีร์วังสมาลินี คัมภีร์พุทโฆสนิทาน คัมภีร์โฆสุปปัติ ตรงกันความว่า ก่อนที่พระพุทธโฆษาจารย์จะออกเดินทางไปลังกาทวีป ท่านได้สร้างห้องหรือจัดที่พิเศษให้บิดา และเชิญบิดาเข้าข้างในห้อง 

พระพุทธโฆษาจารย์ได้ปิดประตูขังบิดา ซึ่งตัวท่านได้แสดงธรรมของพระพุทธองค์แก่บิดา เพื่อให้บิดาละจากมิจฉาทิฏฐิ และเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ท่านขังบิดาไว้ตลอด 3 วัน ในวันที่ 4 บิดาของท่านจึงละมิจฉาทิฏฐิได้

นี่จึงเป็นที่มาของเรื่องราวพระพุทธโฆษาจารย์ขังพ่อไว้ 3 วัน

อ่านเพิ่มเติม : 

• ตำนาน “สมเด็จพระสังฆราช สา” ลาสิกขา แต่ร.4 ทรงตามมาบวชใหม่ แล้วได้เป็นสังฆราช
• วัดพุทไธศวรรย์ “เวียงเหล็ก พระเจ้าอู่ทอง” พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของบรรพชน
• สมเด็จพระสังฆราช (อยู่) กับคำพยากรณ์สุดแม่น “ฉันยังไม่ตายหรอก ต้องเป็นสังฆราชเสียก่อน”

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 2 กรกฎาคม 2569