พระราชธิดาในรัชกาลที่ 4 ที่อภิเษกสมรสกับรัชกาลที่ 5 มีพระองค์ใดบ้าง?

การแต่งงานภายในเครือญาติถือเป็นเรื่องปกติของเหล่าชนชั้นสูงในอดีต ไม่ว่าจะเป็นโลกตะวันตกหรือตะวันออก เพื่อรักษาอำนาจให้ยั่งยืนและมั่นคง อย่างในสยาม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ก็อภิเษกสมรสกับพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ซึ่งเป็นพระราชบิดาของพระองค์ แต่ต่างพระชนนีกัน

มีข้อมูลจากหนังสือ “ธิราชเจ้าจอมสยาม” ว่า มีทั้งหมด 5 พระองค์ ดังนี้

1. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาจันทน์ พระองค์ประสูติสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ ใน พ.ศ. 2415 ทว่าสิ้นพระชนม์ตั้งแต่แรกประสูติ 

พระองค์เจ้าทักษิณชาทรงเสียพระทัยมากจนประชวร ไม่สามารถรับราชการต่อได้ พระองค์จึงไม่ได้รับการสถาปนาพระอิสริยยศเหมือนพระภรรยาเจ้าพระองค์อื่น ๆ พระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2449

2. สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเปี่ยม คนทั่วไปเรียกพระองค์ว่า “สมเด็จพระนางเรือล่ม” เนื่องจากเกิดเหตุการณ์เรือล่ม ทำให้พระองค์สิ้นพระชนม์พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรรณาภรณ์เพชรรัตน์ พระราชธิดา เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2423 เป็นเหตุการณ์ที่รัชกาลที่ 5 ทรงเศร้าโศกอย่างมาก

3. สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระขนิษฐาของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี (ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเปี่ยมเช่นกัน) พระองค์ทรงเป็นพระมารดาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร ทว่าต่อมา เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ ประชวรด้วยโรคไข้รากสาดน้อย และเสด็จสวรรคตขณะมีพระชนมายุเพียง 16 พรรษา

สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ (ต่อมาคือพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6) จึงทรงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ แทน และพระสถานะของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าก็เลื่อนลงมาเป็นพระมเหสีอันดับ 2 พระองค์เสด็จสวรรคตเมื่อ พ.ศ. 2498 ถือเป็นเจ้านายไทยที่อยู่มาถึง 6 รัชกาล (รัชกาลที่ 4-9)

4. สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระขนิษฐาองค์เล็กที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเปี่ยม เช่นเดียวกับสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ และสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระองค์ทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดาทั้งหมด 9 พระองค์ หนึ่งในนั้นคือ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 พระองค์เสด็จสวรรคต ใน พ.ศ. 2462

5. สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี ในเจ้าจอมมารดาสำลี พระองค์ทรงเข้ารับราชการในเวลาใกล้เคียงกับสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระองค์ประสูติพระราชโอรสและพระราชธิดา 2 พระองค์ ได้แก่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์ กรมหลวงศรีรัตนโกสินทร  และ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต พระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2470

อ่านเพิ่มเติม :

• “พระภรรยาเจ้า” ในรัชกาลที่ 5 มีกี่พระองค์ และพระองค์ใดบ้าง?
• “พระภรรยาเจ้าชั้นหลานหลวง” ในรัชกาลที่ 5 มีพระองค์ใดบ้าง
• พระภรรยาเจ้า 3 พระองค์ ที่โดยเสด็จฯ รัชกาลที่ 5 ประพาสสิงคโปร์ มีพระองค์ใดบ้าง?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง : 

https://pubhtml5.com/ultq/sigu/ธิราชเจ้าจอมสยาม/229

https://www.silpa-mag.com/history/article_33627

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 17 ตุลาคม 2568