| ผู้เขียน | สุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์ |
|---|---|
| เผยแพร่ |
พระภรรยาเจ้า 3 พระองค์ ที่โดยเสด็จฯ รัชกาลที่ 5 ประพาสสิงคโปร์ มีพระองค์ใดบ้าง?
ตลอดระยะเวลาที่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ทรงครองราชย์ พระองค์เสด็จพระราชดำเนินยังต่างประเทศหลายครั้ง โดยมีขุนนางและข้าราชบริพารตามเสด็จฯ
แต่ครั้งที่เรียกได้ว่าเป็นหมุดหมายใหม่ เพราะมี “พระภรรยาเจ้า” พระราชธิดา เจ้าจอม และเจ้านายสตรีท่านอื่นๆ โดยเสด็จฯ ด้วย คือ คราวเสด็จประพาสรอบแหลมมลายูและสิงคโปร์ เมื่อ พ.ศ. 2433
การเสด็จประพาสคราวนั้นเป็นการเสด็จฯ ส่วนพระองค์ เพื่อท่องเที่ยวและพักผ่อนหย่อนใจเป็นหลัก รัชกาลที่ 5 ทรงพระราชนิพนธ์ถึงจุดประสงค์ในการเยือนว่า
“ความประสงค์ที่จะมาเที่ยวครั้งนี้ได้ปรารภมาแต่เมื่อออกมาเที่ยวปีกลายนี้ ด้วยได้ไปเที่ยวหัวเมืองตามฝั่งข้างตะวันออกแหลมทั่วแล้ว ยังไม่ทั่วแต่ข้างตะวันตก”
เจ้านายฝ่ายในที่ตามเสด็จฯ รัชกาลที่ 5 ประพาสรอบแหลมมลายูและสิงคโปร์ใน พ.ศ. 2433 ประกอบด้วย พระภรรยาเจ้า 3 พระองค์ ได้แก่ สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี และ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ รวมทั้งพระราชธิดา คือ สมเด็จฯ เจ้าฟ้าสุทธาทิพยรัตน์ พร้อมด้วยเจ้าจอมมารดาแส เจ้าจอมมารดาชุ่ม เจ้าจอมเอี่ยม ทั้งยังมี ม.จ. ถนอม อุไรพงศ์ และ ม.จ. ไขศรี ปราโมช โดยเสด็จฯ ด้วย
กิจกรรมของเจ้านายสตรีระหว่างนั้น มีทั้งการเสด็จเยี่ยมชมบ้านเมือง บ้านหรือวังของเจ้านายและขุนนางท้องถิ่น ถนน ตลาด หมู่บ้านในพื้นที่ สถานที่สำคัญทางราชการ เป็นต้น
ดังปรากฏหลักฐานว่า สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา ซึ่งคราวนั้นทรงอยู่ในฐานะสมเด็จพระอัครมเหสี ทรงได้รับคำกราบบังคมทูลเชิญจาก เซอร์เฟรเดอริก เจ้าเมืองสิงคโปร์ ให้ตามเสด็จฯ เยี่ยมชมจวนข้าหลวง (Government House)
รัชกาลที่ 5 ทรงบันทึกเหตุการณ์นี้ไว้ว่า
“ได้นัดกับเซอร์เฟรดริกว่าจะไปดูคอเวอนเมนต์เฮาส์ เพราะได้เคยไปอยู่ที่นั้นเป็นการเยี่ยมเยียนด้วย เขาขอให้พาแม่กลางไปด้วย เห็นว่าไม่เป็นการเสียอันใด จึงได้พาแม่กลางไปด้วยคนเดียว เอากรมหลวงกับพระยาไทรไปในรถด้วย เขานัดเวลาบ่าย ๔ โมง เพราะจะให้ถูกเวลาเลี้ยงน้ำชา ทางที่ไปไม่มีที่สังเกตเพราะคุกเก่ารื้อหรือกลายเป็นอื่นไปเสียแล้ว บ้านเรือนก็มากขึ้นกว่าแต่ก่อนด้วย ยังมีจำได้น้อยหลัง ที่ทางจะขึ้นเขาก็มีรั้วเหล็กกั้นเข้าไปบรรจบตะพานข้ามคู ข้างหน้ามีประตู ๓ ช่อง ตามเนินมีเรือนคนเห็นจะหลายหลังขึ้น…
ขึ้นบนเรือนเซอร์เฟรดริกกับเลดีดิกซันรับที่กระได พาเข้าไปในห้องดรออิงรูม มีคนทั้งผู้หญิงผู้ชายอยู่ในที่นั้นประมาณ ๒๐ คน นำให้รู้จักคนเหล่านั้นแล้ว ผัวมานั่งพูดกับเรา พูดกับเมียแม่กลาง ครู่หนึ่งเปลี่ยนเมียมาพูดกับเรา ผัวไปพูดกับแม่กลาง ในเวลาวันนี้เลี้ยงน้ำชาไปพลางแล้วเปลี่ยนกันอีกครั้งหนึ่ง”
สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนาทรงมีพระราชปฏิสันถารกับเจ้าเมืองสิงคโปร์และภริยาได้ตามธรรมเนียมการรับแขกของตะวันตก เพราะทรงเคยมีประสบการณ์ในการเสด็จออกรับแขกเมืองมาแล้ว อย่างการเสด็จออกรับ เจ้าชายออสการ์ ดยุคออฟก็อตแลนด์ (Prince Oscar, Duke of Gotland) แห่งสวีเดน เมื่อครั้งเสด็จเยือนสยามใน พ.ศ. 2427 และการรับเสด็จ อาร์ชดยุคเลโอโปลด์ (Archduke Leopold) จากออสเตรีย เมื่อ พ.ศ. 2431
หลังการเสด็จประพาสรอบแหลมมลายูและสิงคโปร์เมื่อ พ.ศ. 2433 แล้ว พระภรรยาเจ้า 3 พระองค์ คือ สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี และพระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ ยังทรงเป็นส่วนหนึ่งของเจ้านายสตรี ที่โดยเสด็จฯ รัชกาลที่ 5 ในการประพาสสิงคโปร์และชวา ใน พ.ศ. 2444 อีกด้วย
อ่านเพิ่มเติม :
- “พระภรรยาเจ้า” ในรัชกาลที่ 5 มีกี่พระองค์ และพระองค์ใดบ้าง?
- “สำนัก” แหล่งเรียนรู้วิถีกุลสตรีชาววังของ “ฝ่ายใน” สมัยรัชกาลที่ 5
- “เจ้าจอมมารดาอ่อน” แห่งเจ้าจอมก๊กออในรัชกาลที่ 5 เจ้าจอมมารดาที่มีอายุยืนยาวสุด
อ้างอิง :
วีระยุทธ ปีสาลี. “เมื่อฝ่ายในไปเมืองนอก : การเสด็จต่างประเทศของเจ้านายสตรีสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์”. นิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับสิงหาคม 2568
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 30 กันยายน 2568
