| ผู้เขียน | วิภา จิรภาไพศาล |
|---|---|
| เผยแพร่ |
สมเด็จเจ้านโรดม สีหนุ หรือ “เจ้าสีหนุ” เป็นกษัตริย์กัมพูชา ผู้ทรงสร้างปรากฏการณ์ใหม่แก่ราชวงศ์ทั่วโลก ด้วยพระองค์น่าจะเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกและพระองค์เดียว ที่สละราชบัลลังก์ให้ “พระราชบิดา” แทนที่จะเป็นพระราชโอรสหรือพระราชธิดา
เพราะปกติการสืบราชสมบัติของราชวงศ์ต่างๆ คือ พระราชโอรสหรือพระราชธิดาขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาหรือพระราชมารดา ที่ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ หรือสมเด็จพระราชินีนาถ
การสืบราชสมบัติในกัมพูชา
หลังจากนักองค์ราชาวดี หรือ สมเด็จเจ้านโรดม (ต้นราชวงศ์นโรดม) ของกัมพูชา ลงพระปรมาภิไธยในสนธิสัญญายอมเป็น “รัฐในอารักขา” ของฝรั่งเศส เมื่อ พ.ศ. 2426 การขึ้นครองราชย์ของกษัตริย์กัมพูชาก็ไม่ใช่เรื่องของราชสำนัก หรือประเทศกัมพูชาเพียงลำพังอีกต่อไป เพราะต้องพิจารณาผลประโยชน์ของฝรั่งเศสด้วย
3 ผู้มีอำนาจในการแต่งตั้งกษัตริย์กัมพูชาขณะนั้นจึงประกอบด้วย ข้าหลวงใหญ่ฝรั่งเศสประจำกัมพูชา, ผู้สำเร็จราชการอินโดจีนที่เวียดนาม และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอาณานิคมของฝรั่งเศส ซึ่งได้แต่งตั้งกษัตริย์กัมพูชา 3 พระองค์ คือ สมเด็จเจ้าสีสวัสดิ์ (ต้นราชวงศ์สีสวัสดิ์) , สมเด็จเจ้าสีสวัสดิ์ มณีวงศ์ และสมเด็จเจ้านโรดม สีหนุ
พ.ศ. 2447 เมื่อพระบาทสมเด็จพระนโรดมเสด็จสวรรคต ฝรั่งเศสได้แต่งตั้ง สมเด็จเจ้าสีสวัสดิ์ ต่อมา พ.ศ. 2470 ก็แต่งตั้ง สมเด็จเจ้าสีสวัสดิ์ มณีวงศ์ ซึ่งฝรั่งเศสมองว่าทั้งสองพระองค์นั้นจงรักภักดีต่อฝรั่งเศส และให้ความร่วมมือด้วยดี
“เจ้าสีหนุ”
ส่วนกรณีของสมเด็จเจ้านโรดม สีหนุ นั้นแตกต่างออกไป และสร้างความสนเท่ห์แก่ราชวงศ์กัมพูชา
เพราะราชวงศ์สีสวัสดิ์เป็นมิตรชั้นเยี่ยมของฝรั่งเศสตลอดมา ขณะที่ราชวงศ์นโรดมกับฝรั่งเศสก็ขัดแย้งกันมาเสมอ ขณะนั้นสมเด็จเจ้านโรดม สีหนุ ทรงพระอิสริยยศเพียง “พระองค์เจ้า” และมีเจ้านายระดับ “เจ้าฟ้า” อีกหลายพระองค์ทั้งในราชวงศ์สีสวัสดิ์ และราชวงศ์นโรดม
หนึ่งในสาเหตุที่ฝรั่งเศสเลือกพระองค์นั้น เพื่อยุติความขัดแย้งช่วงชิงอำนาจระหว่างราชวงศ์สีสวัสดิ์ และราชวงศ์นโรดม เพราะพระองค์ทรงเป็น “เหลนปู่ทวดของพระบาทสมเด็จเจ้านโรดม” และ “เหลนตาทวดของสมเด็จเจ้าสีสวัสดิ์”
พ.ศ. 2484 ฝรั่งเศสจึงแต่งตั้ง สมเด็จเจ้านโรดม สีหนุ ขณะมีพระชนมพรรษา 19 พรรษา ขึ้นครองราชย์ แต่ใน พ.ศ. 2498 พระองค์ก็ทรงสร้างปรากฏการณ์ใหม่แก่ราชสำนักทั่วโลก ด้วยการสละราชสมบัติให้แก่ “พระราชบิดา” ของพระองค์ คือ สมเด็จเจ้านโรดม สุรามฤต ขึ้นครองราชย์แทน
สาเหตุการสละราชสมบัติของ สมเด็จเจ้านโรดม สีหนุ เพราะพระองค์มีพระราชประสงค์จะจัดตั้งพรรคการเมือง (พรรคสังคมราษฎร์นิยม) และเพื่อลงรับเลือกตั้ง พ.ศ. 2498 ซึ่งก็ทรงชนะการเลือกตั้ง และทรงดำรงตำแหน่ง “นายกรัฐมนตรี” ติดต่อกันหลายปี
อ่านเพิ่มเติม :
อ้างอิง :
ม.ร.ว. เบญจาภา ไกรฤกษ์. เนาขแมร์, สำนักพิมพ์มติชน ตุลาคม 2547.
ศรุติ สกุลรัตน์. “ปัญหาการสืบราชสมบัติในกัมพูชา” ใน, วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ปีที่ 6 เล่มที่ 6 พ.ศ. 2541.
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 14 สิงหาคม 2568
