พระมหาพิชัยราชรถ : ราชรถทรงบุษบกขนาดใหญ่

พระมหาพิชัยราชรถ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ (ภาพจาก สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ)

พระมหาพิชัยราชรถ สร้างในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ ในปี พ.ศ. ๒๓๓๘ โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเป็นราชรถทรงบุษบกขนาดใหญ่ตามแบบราชประเพณีแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา เพื่อใช้อัญเชิญพระโกศพระบรมอัฐิของสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก เพื่อถวายพระเพลิง ณ พระเมรุมาศ ในปี พ.ศ. ๒๓๓๙

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๓๔๒ สมเด็จพระพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระยาเทพสุดาวดี สิ้นพระชนม์ โปรดเกล้าฯ ให้พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระโกศพระศพอีกครั้งหนึ่ง

นับจากนั้นมาพระมหาพิชัยราชรถถูกกำหนดให้เป็นราชรถอัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศ์ผู้สูงศักดิ์ตลอดมา

พ.ศ. ๒๓๕๔ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

พ.ศ. ๒๓๖๑ อัญเชิญพระโกศพระศพสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์

พ.ศ. ๒๓๖๘ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒

พระมหาพิชัยราชรถ หน้าพลับพลายก บริเวณวัดพระเชตุพลวิมลมังคลาราม ในช่วเช้าวันซ้อมย่อย (วันที่ ๗ ตุลาคม ๒๕๖๐) ริ้วขบวนพระราชอิสริยยศงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ (ภาพจากเพจ Feed)

พ.ศ. ๒๓๗๑ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระอมรินทรามาตย์

พ.ศ. ๒๓๗๖ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ

พ.ศ. ๒๓๘๐ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี ในรัชกาลที่ ๒

พ.ศ. ๒๓๘๑ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระศรีสุลาลัย พระบรมราชชนนี ในรัชกาลที่ ๓

พ.ศ. ๒๓๘๒ อัญเชิญพระโกศพระศพสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี พระมเหสีในรัชกาลที่ ๒

พ.ศ. ๒๓๙๕ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓

พ.ศ. ๒๓๙๕ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี ในรัชกาลที่ ๔

พ.ศ. ๒๔๐๕ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ในรัชกาลที่ ๔

พ.ศ. ๒๔๐๙ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว

พ.ศ. ๒๔๑๒ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔

พระมหาพิชัยราชรถ หน้าพลับพลายก บริเวณวัดพระเชตุพลวิมลมังคลาราม ในช่วเช้าวันซ้อมย่อย (วันที่ ๗ ตุลาคม ๒๕๖๐) ริ้วขบวนพระราชอิสริยยศงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ (ภาพจากเพจ Feed)

พ.ศ. ๒๔๒๓ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี ในรัชกาลที่ ๕

พ.ศ. ๒๔๒๙ อัญเชิญพระโกศพระศพสมเด็จกรมพระราชวังบวรวิชัยชาญ

พ.ศ. ๒๔๓๐ อัญเชิญพระโกศพระศพสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพาหุรัดมณีมัย ประไพพรรณพิจิตร นริศรราชกุมารี

พ.ศ. ๒๔๓๐ อัญเชิญพระโกศพระศพสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าตรีเพชรุตมธำรง

พ.ศ. ๒๔๓๗ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร

พ.ศ. ๒๔๔๓ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาสุดารัตนราชประยูร

พ.ศ. ๒๔๕๓ อัญเชิญพระโกศพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕

ครั้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ พระมหาพิชัยราชรถสำหรับอัญเชิญพระบรมศพชำรุดมาก ดังนั้นในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ จึงใช้ เวชยันตราชรถ เป็นราชรถอัญเชิญพระโกศพระบรมศพรัชกาลที่ ๖ แทน แต่ให้ออกนามในหมายกำหนดการว่า “พระมหาพิชัยราชรถ” ตามพระราชอิสริยยศ

พระมหาพิชัยราชรถ ในวันซ้อมย่อย (วันที่ ๗ ตุลาคม ๒๕๖๐) ริ้วขบวนพระราชอิสริยยศงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ (ภาพจากเพจ Feed)

พระมหาพิชัยราชรถที่ชำรุดมาก และมิได้ออกใช้ในราชการ กรมศิลปากรได้ดำเนินการบูรณะงานศิลปกรรมครั้งสำคัญจนแล้วเสร็จใน พ.ศ. ๒๕๓๐ และกรมสรรพาวุธทหารบกดำเนินการเสริมความมั่นคงระบบล้ออีกครั้งหนึ่ง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๙ เพื่อเป็นราชรถอัญเชิญพระโกศประกอบพระราชอิสริยยศสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๑ พระมหาพิชัยราชรถใช้ในการอัญเชิญพระโกศประกอบพระอิสริยยศสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

พ.ศ. ๒๕๕๕ อัญเชิญพระโกศพระศพสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี

และวันพฤหัสบดีที่ ๒๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ พระมหาพิชัยราชรถจะอัญเชิญพระโกศประกอบพระราชอิสริยยศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ ที่มีเหล่าเทพยดาห้อมล้อมนำเสด็จพระองค์กลับสู่สวรรคาลัย

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป