“คนเมียนมาร์” ไม่มีนามสกุล จริงหรือ?

ผู้เขียน	ปดิวลดา บวรศักดิ์
เผยแพร่	วันพุธที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ.2568

“นามสกุล” เป็นสิ่งที่ติดตัวคนไทยมาตั้งแต่เกิด ริเริ่มมาจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 แต่นั้นมาคนไทยก็มีนามสกุลที่ใช้บ่งบอกว่าบรรพบุรุษของตนเองคือใคร หรือบ่งบอกว่าทำอาชีพอะไร แต่ในหลาย ๆ ประเทศก็ไม่มีการใช้นามสกุล อย่างน้อย ๆ ก็ในประเทศบ้านใกล้เรือนเคียงของเราอย่าง “เมียนมาร์”

“คนเมียนมาร์” ไม่มีนามสกุล จริงหรือ?

เรื่องนามสกุลของคนเมียนมาร์นี้ ผศ. ดร. ลลิตา หาญวงษ์ อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์พม่า ได้อธิบายไว้ว่า…

ร้านน้ำข้างพระเจดีย์มินกุน แขวงเมืองสะกาย เมืองพุกาม ประเทศเมียนมาร์ ๒๘ เมษายน ๒๕๕๔

คนพม่าไม่มีนามสกุล ชื่อของคนที่นี่มักเอาคำที่มีความหมายมารวมกัน บางคำก็เอามาจากคำหนึ่งในชื่อพ่อแม่ปู่ย่าตายายหรือบรรพบุรุษ เช่น ออง ซาน ซู จี ก็ไม่ควรเรียกว่าอองซาน (อองซานมาจากชื่อของพ่ออีกทีหนึ่ง-ผู้เขียน) หรือแม้แต่ มิน อ่อง หล่าย ก็ไม่ควรเรียกเขาว่าอ่องหล่าย เพราะว่า มินไม่ใช่แซ่ ทว่าเป็นหนึ่งในชื่อ

ถ้าพวกเขาสนิทกันจะเรียกชื่อพยางค์แรกของคนนั้น ๆ หรือไม่ก็พยางค์ที่สอง

นอกจากคำอธิบายของ อ. ลลิตา แล้ว ในบทความ “คนพม่าไม่มีนามสกุล” ของ ลม เปลี่ยนทิศ ยังเล่าเรื่องนี้ไว้ว่า…

คนพม่าไม่มีนามสกุล มีเพียงชื่อที่พ่อแม่ตั้งให้เท่านั้น จะรู้ว่าใครคือเครือญาติก็ตอนที่พบปะกัน แต่ถ้าไม่ได้เจอกันเลยก็จะไม่รู้จักกัน และไม่ทราบว่าเกี่ยวข้องกับทางสายเลือด เนื่องจากไม่มีนามสกุลบ่งบอก ทำให้หลายครั้งพี่น้องแต่งงานกันเองก็มี

แผงขายผัก มัณฑะเลย์ พม่า โยเดียซุป — แผงขายผักในเมืองมัณฑะเลย์ พม่า ค.ศ. 1886 ถ่ายโดย วิลลัฟบี วอลเลซ ฮูเปอร์ นายทหารและช่างภาพชาวอังกฤษ (ภาพ : Wikimedia Commons)

เมื่อเป็นเช่นนี้จึงทำให้เกิดปัญหาเรื่องชื่อซ้ำกัน ตรงนี้ คนพม่าก็จะแก้ไขด้วยการใช้ชื่อพ่อมาไว้นำหน้าหรือตามหลังชื่อของบุคคลนั้น หรือบางครั้งก็ใช้คำบางคำที่มีมาเหมือนกันในครอบครัว เพื่อให้ทราบว่าใครเป็นใครนั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่