ทำไม “เจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ” ทรงต้องการให้พระโอรสคือ “พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์” เกิดวันเสาร์?

10 ปีก็เลิกกันไปเอง เจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ หม่อมคัทริน ชายา ชาวรัสเซีย พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ แคทยา ชายาเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ
สมเด็จฯ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กับ "แคทยา" หรือหม่อมคัทริน และพระโอรส พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ (ภาพจาก "จุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์-พระบรมราชวงศ์แห่งประเทศไทย")

ทำไม “เจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ” ทรงต้องการให้พระโอรสคือ “พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์” เกิดวันเสาร์?

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ ทรงเป็นพระโอรสเพียงพระองค์เดียว ใน สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ประสูติแต่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง กับ หม่อมคัทริน สตรีชาวรัสเซีย

สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ หม่อมคัทริน และพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ (ภาพจากสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ)

ความรักของเจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ ซึ่งทรงมีสิทธิ์ในราชบัลลังก์ กับสตรีชาวตะวันตก นับว่าฮือฮามากในสมัยนั้น เพราะเมื่อรัชกาลที่ 5 และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถทรงทราบ ทั้ง 2 พระองค์ก็ทรงเสียพระทัยและทรงพระพิโรธอย่างมาก ไม่ทรงยอมรับหม่อมคัทรินเป็นสะใภ้

ทว่าต่อมา สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถก็ทรงเริ่มพระทัยอ่อน ดังที่พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์บันทึกไว้ใน “เกิดวังปารุสก์” ว่า

เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ หรือ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ เจ้านายที่สมรสกับสตรีต่างชาติ
สมเด็จฯ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ ขณะทรงศึกษาด้านการทหารในรัสเซีย (ภาพ : กรมศิลปากร)

“ย่าซึ่งอาจจะเป็นเพราะท่านเป็นผู้หญิง ในไม่ช้าก็พระทัยอ่อน และอดเอาพระทัยใส่ในลูกสะใภ้คนแรกของท่านไม่ได้ ในตอนต้นได้ทรงขอดูรูปถ่าย พ่อก็ได้จัดให้มีผู้นำไปถวายให้ทอดพระเนตร ตามที่มีท่านผู้ใหญ่ในวังได้เล่าให้ข้าพเจ้าฟัง ย่าได้ทอดพระเนตรรูปแม่อยู่เป็นเวลานานโดยไม่ตรัสอย่างไร ในที่สุดจึงทรงเอ่ยขึ้นว่า ‘ดูยิ้มสวยน่าเอ็นดูดี’

ผ่านไปสักพักใหญ่ รัชกาลที่ 5 ก็ทรงเริ่มคลายพิโรธ ซึ่งพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงบันทึกไว้เช่นกันว่า

“เวลานั้นทูลหม่อมปู่กำลังทรงโปรดการเลี้ยงไก่ ชนิดไก่เล็กฮอร์นสีขาว ส่วนแม่เมื่อต้องอยู่บ้านตลอดวันเป็นเวลานาน เพื่อจะแก้การเบื่อหน่ายก็มีการเล่นต่างๆ เช่น ทำสวน และมีการเลี้ยงไก่ขาวชนิดเล็กฮอร์นด้วย มีใครไม่ทราบไปกราบทูลทูลหม่อมปู่ ก็น่าจะทรงพอพระทัย เพราะเมื่อพ่อไปเฝ้า ได้พระราชทานไก่ที่ดีพิเศษ และตรัสว่า ‘นี่เอาไปสิเล็ก พ่อได้ยินว่า ที่บ้านเขาชอบ’ ทั้งนี้เพราะทูลหม่อมปู่ยังทรงมีขัตติยมานะและไม่ยอมจะเอ่ยถึงแม่โดยนาม เพราะพ่อยังไม่ยอมขอพระราชทานโทษเลย…”

ต่อมา หม่อมคัทรินตั้งครรภ์ และคลอดพระราชนัดดาในรัชกาลที่ 5 ณ วังปารุสกวัน เมื่อเวลา 23.58 นาฬิกา ตรงกับวันเสาร์ที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2450 (ปีมะแม) ซึ่งการคลอดในวันเสาร์ ทำให้พระบิดาของพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงดีพระทัยอย่างยิ่ง

พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ เด็ก พระโอรส เจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ เมื่อทรงพระเยาว์ กับรถยนต์เด็กเล่นที่รัชกาลที่ 6 พระราชทาน (ภาพจากหนังสือ “จุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์ พระบรมราชวงศ์แห่งประเทศไทย”)

“…แม่เล่าให้ฟังว่าพ่อดูหนักพระทัยอย่างยิ่ง ทรงมองดูนาฬิกาอยู่ตลอดเวลา เกรงว่าข้าพเจ้าจะเกิดไม่ทันเที่ยงคืน จะเลยไม่เป็นคนเกิดวันเสาร์ ปรากฏว่าพ่อมีความประสงค์อย่างแรงกล้าที่จะให้ลูกเกิดวันเสาร์ ทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะทั้งทูลหม่อมลุงและพระองค์พ่อเองก็ได้ประสูติวันเสาร์ทั้งคู่ ข้าพเจ้ายินดีมากที่สิ่งแรกที่ข้าพเจ้าได้ทำบนโลกนี้ เป็นที่ถูกพระทัยพ่อ”

“ทูลหม่อมลุง” ที่พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ทรงกล่าวข้างต้น คือ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) พระเชษฐาในเจ้าฟ้าจักรพงษ์ฯ ประสูติแต่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถเช่นเดียวกัน พระองค์ทรงเป็นเจ้านายชั้นสูงเพียงไม่กี่พระองค์ที่ทรงมีพระเมตตาและเอ็นดูหม่อมคัทริน

นี่อาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ทรงรักและทรงเทิดทูนพระเชษฐาอย่างยิ่ง และทรงมีพระประสงค์จะให้พระโอรสประสูติวันเดียวกับพระเชษฐานั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง :

จุลจักรพงษ์, พระองค์เจ้า, พระเจ้าวรวงศ์เธอ. อัตชีวประวัติ เกิดวังปารุสก์ เล่ม 1 สมัยสมบุรณาญาสิทธิราชย์. พิมพ์ครั้งที่ 3, 2494.


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 24 ตุลาคม 2568