ช้างดำกระทรวงการคลัง ช้างไม้ 2 ตัวที่ทั้งศักดิ์สิทธิ์และอาถรรพ์  

ช้างดำกระทรวงการคลัง
ช้างดำ 2 ตัว ที่กระทรวงการคลัง (ภาพจาก https://www.mof.go.th)

ช้างดำกระทรวงการคลัง เป็นช้างไม้แกะสลัก 2 ตัว ที่ผู้บริหารกระทรวงคลังไม่ว่าจะเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง, ปลัดประทรวงการคลัง รวมถึงข้าราชการของกระทรวงการคลัง หลายคนให้ความสำคัญ แต่แน่นอนว่ามีหลายคนที่ไม่ให้ความสำคัญ

ช้างดำกระทรวงการคลัง
ข้าราชการกระทรวงการคลังที่มาร่วมพิธีบวงสรวงช้างดำ (ภาพจาก https://www.mof.go.th

ที่มาช้างดำกระทรวงการคลัง

ช้างดำ 2 ตัวนี้ เดิมตั้งอยู่ที่ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ สี่แยกราชประสงค์ ช้างคู่ดังกล่าวชาวสิงคโปร์ที่เลื่อมใสท้าวมหาพรหมนำมาถวายสักการะเมื่อกลางปี 2530 ซึ่งขณะนั้นโรงแรมเอราวัณกำลังจะแปรรูปกิจการเป็นการร่วมทุนกับเอกชน และมีการก่อสร้างโรงแรมใหม่ (ปัจจุบันคือ โรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ)

นายไพจิตร โรจนวานิช ประธานมูลนิธิทุนท่านท้าวมหาพรหม จึงปรึกษากับ นายพนัส สิมะเสถียร ปลัดกระทรวงการคลัง เพื่อขอนำช้างดำคู่นั้นมาไว้ที่กระทรวงการคลัง เมื่อได้รับการตอบรับ วันที่ 25 มีนาคม 2531 ก็ย้ายช้างดำมาที่กระทรวงการคลัง และกลายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่กระทรวการคลังเรื่อยมา

ช้างดำกระทรวงการคลัง
1 ใน 2 ช้างดำที่กระทรวงการคลัง (ภาพจากhttps://www.mof.go.th)

ไม่เชื่ออย่าหลบหลู่

ปี 2533 นายบรรหาร ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ให้ย้ายช้างดำออกจากระทรวงการคลัง ทีแรกจะนำไปตั้งที่ศาลรัชกาลที่ 5 ที่วัดเบญจมบพิตรฯ แต่สถานที่คับแคบ จึงนำไปไว้ที่วัดหลวงพ่อสดธรรมกายาราม อ. ดำเนินสะดวก จ. ราชบุรี ส่วนนายบรรหารเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเพียง 2 เดือน กับ 9 วัน ก็พ้นจากตำแหน่ง

ปี 2539 กระทรวงการคลังอยากได้ช้างดำคืน จึงติดต่อประสานงานไปที่วัดหลวงพ่อสดฯ โดยมีการซ่อมแซมส่วนที่ชำรุด ต้นปี 2540 ม.ร.ว.จัตุมงคล โสณกุล ปลัดกระทรวงฯ ขณะนั้น เชิญช้างดำกลับมาอยู่ที่กระทรวงการคลัง

ปี 2549 ม.ร.ว.ปรีดิยาธร เทวกุล รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ทำพิธีสักการะช้างดำ แต่พวงมาลัยที่คล้องช้างดำเกิดขาด หลังจากนั้นประมาณ 3-4 เดือน ม.ร.ว.ปรีดิยาธรก็พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

ปี 2557 ช้างดำชำรุดเพราะปลวกแทะกิน และเสื่อมตามสภาพ นายสมหมาย ภาษี รมว.คลัง สั่งการให้ส่งไปซ่อมแซมที่กรมศิลปากร มีรายงานว่าขณะนั้นเกิดเหตุการณ์วุ่นวายในกระทรวงการคลังหลายเรื่อง เช่น ไม่มีเงินจ่ายเบี้ยคนชราและคนพิการ, การเรียกร้องเงินเราไม่ทิ้งกัน ฯลฯ ส่วนนายสมหมายก็อยู่ในตำแหน่งเพียง 1 ปีเท่านั้น

ปี 2563 การซ่อมแซมช้างดำตั้งแต่ปี 2557 แล้วเสร็จ วันที่ 12 กันยายน 2563 ช้างดำกลับมาประจำที่กระทรวงการคลังอีกครั้ง วันที่ 15 กันยายน นายประสงค์ พูนธเนศ ปลัดกระทรวงการคลัง เป็นประธานพิธีบวงสรวงช้างดำ

อนึ่ง ช้างดำกระทรวงการคลัง เดิมตั้งอยู่หน้าประตูทางขึ้นห้องทำงานรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ต่อมาพระราชครูวามเทพมุนี แนะนำว่าสถานที่เดิมไม่เหมาะสม เพราะคับแคบและมุมต่ำ ขณะที่ช้างเป็นสัตว์ใหญ่มองเห็นสิ่งต่างๆ ด้วยภูมิทัศน์ที่กว้างไกล จึงย้ายมาตั้งบริเวณประตูทางขึ้นฝั่งตรงข้าม 

อ่านเพิ่มเติม :

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่


อ้างอิง

กองบรรณาธิการข่าวสด. เทพ-เทวะ ศักดิ์สิทธิ์-สักการะ, สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งแรก ตุลาคม 2553.

ชื่อผู้เขียน (ไม่ได้ระบุ). “ ‘คลัง’เสริมดวงกระทรวง สักการะองค์ช้างคู่ศักดิ์สิทธิ์ ปรับฮวงจุ้ยหลังเจอมรสุมมาตลอด” ใน หนังสือพิมพ์มติชน, https://www.matichon.co.th/economy/news_2348343


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2568.