เมื่อรัชกาลที่ 6 ทรงตั้งชื่อกรมทหารมหาดเล็กเพิ่มเติม ถวายแด่สมเด็จพระบรมชนกาธิราช

นายพันโท สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร ผู้บังคับการกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลถรักษาพระองค์ ประทับฉายพระฉายาลักษณ์พร้อมด้วยนายร้อยตรี สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าฯ กรมขุนนครราชสีมา และนายทหารผู้ใหญ่ในกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์

เมื่ออัญเชิญพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจากพระราชวังดุสิตไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทในตอนค่ำวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 แล้ว รัชกาลที่ 6 ทรงเรียกกรมทหารมหาดเล็กมาตั้งแถวที่หน้าพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ดังที่พระองค์ทรงบันทึกไว้ใน “ประวัติต้นรัชกาลที่ 6” ไว้ว่า

วันที่ 26 ตุลาคม เวลาบ่าย 4 นาฬิกา ฉันได้กระทำพิธีอัน 1 เนื่องด้วยกรมทหารมหาดเล็ก, คือได้ให้เรียกกรมนั้นมาตั้งแถวที่หน้าพระที่นั่งจักรีมหาปราสาททั้ง 2 กองพัน, และกรมนครชัยศรีได้นัดให้บรรดาผู้ที่เปนนายทหารมหาดเล็กเก่า กับนายทหารผู้ใหญ่ในกรมยุทธนาธิการมาพร้อมกันด้วย. เริ่มต้นฉันลงจากพระที่นั่งไปเดิรตรวจแถว, แล้วได้ไปยืนตรงหน้าแถว, พูดกับทหาร กล่าวถึงประวัติกรมนั้นโดยย่อ, สรุปความว่าจำเดิมตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงตั้งขึ้นเปนกรมทหารรักษาพระองค์, เปนที่ไว้วางพระราชหฤทัย, และได้ทรงบังคับบัญชากรมนี้โดยพระองค์เอง, จนต่อมามีพระราชกิจประมวลมากขึ้น, จึ่งได้ทรงตั้งผู้รับพระบรมราชโองการเปนผู้บังคับการเปนลำดับมา, จนถึงตัวฉันเองได้เปนผู้บังคับการเปนที่สุด, มาบัดนี้ทูลกระหม่อมได้เสด็จสวรรคตแล้ว, เปนข้อที่ทำให้เศร้าโศกทั่วทุกตัวคน, เชื่อว่าทหารมหาดเล็กคงจะรู้สึกเช่นนั้นทั่วกัน.

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเครื่องเต็มยศใหญ่ นายพันเอก ผู้บังคับการพิเศษกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ประดับเหรียญราชอิสริยาภรณ์ ทรงสายสะพายและพระสังวาลมหาจักรีบรมราชวงศ์ กับพระดารามหาจักรีบรมราชวงศ์ และปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ

กรมทหารนั้นได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณมาโดยความจงรักภักดีเรียบร้อยตลอดมา, ฉันจึ่งเห็นว่าสมควรจะถวายกรมนี้ไว้แด่สมเด็จพระบรมชนกาธิราช ให้ปรากฏเปนที่สืบไปชั่วกัลปาวสาน, เพราะฉนั้นแต่วันนั้นต่อไปให้เรียกนามว่า กรมทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว’, และให้ติดอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ‘จ.ป.ร.’ ที่อินทรธนู, ส่วนตัวฉันเองรับเปนนายพันเอกพิเศษของกรมนั้นสนองพระองค์ทูลกระหม่อม. และมอบให้น้องชายเล็กเปนผู้บังคับการต่อไป. เมื่อมอบตำแหน่งแล้วผู้บังคับการใหม่บอกแถวกรมกระทำการเคารพ, แล้วฉันจึ่งได้ออกไปยืนที่มุขตวันตกหอพระสมุดวชิรญาณ (เดี๋ยวนี้เป็นสาลาสหทัยสมาคม), กรมทหารได้เดิรผ่านสวนสนามไป, แล้วเปนเสร็จพิธี.

(อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ใน เบื้องลึก เบื้องหลัง ในพระราชบันทึกเรื่อง “ประวัติต้นรัชกาลที่ 6” เขียนโดยวรชาติ มีชูบท. จัดพิมพ์โดย สนพ.มติชน)

หน้าปกหนังสือ เบื้องลึก เบื้องหลัง ในพระราชบันทึกเรื่อง "ประวัติต้นรัชกาลที่ 6"
ปกหนังสือ เบื้องลึก เบื้องหลัง ในพระราชบันทึกเรื่อง “ประวัติต้นรัชกาลที่ 6”

เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์ เมื่อ 26 ตุลาคม พ.ศ.2559

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป