เจ้าในการเมืองกัมพูชา? เมื่อ “ฮุน เซน” ไม่ใช่เจ้า แต่รัฐสั่งให้เรียก “สมเด็จ” นำหน้านายกฯ

สมเด็จอัครมหาเสนาบดีเดโช ฮุน เซน ขณะกล่าวปราศรัยในที่ประชุมสมัชชาแห่งชาติ ภาพถูกเผยแพร่เมื่อ 4 เมษายน 2016 (AFP PHOTO / CAMBODIA NATIONAL ASSEMBLY)

การใช้คำว่า สมเด็จŽ” ในประเทศกัมพูชาปัจจุบัน

คำว่า สมเด็จ เป็นคำภาษาเขมรโบราณที่แผลงมาจากคำว่า “สฺตจ (เสด็จ)”Ž ดังปรากฏหลักฐานการใช้มาตั้งแต่ศิลาจารึกของเขมรโบราณสมัยพระนคร โดยมีการใช้อักขรวิธีตามศิลาจารึกว่า “สํตจ”Ž และ “สํเตจ”Ž มีความหมายว่า พระนามศักดิ์สิทธิ์สำหรับกษัตริย์เทพเจ้านักบวชŽ

 ในศิลาจารึกนครวัดสมัยหลังพระนครก็ปรากฏการใช้คำว่า สมเด็จ”Ž เช่นเดียวกัน เช่น ในจารึก มีกล่าวการใช้คำว่า สมเด็จ” นำหน้าพระนามของกษัตริย์ในจารึก IMA.3 ซึ่งกล่าวถึง “สมเด็จพระชัยเชษฐาธิราชโองการ”Ž และใช้นำหน้าพระนามของพระราชวงศานุวงศ์ชั้นสูง ในกัมพูชาสมัยหลังพระนครยังนำคำว่า สมเด็จŽ มาใช้นำหน้าสมณศักดิ์ของพระสงฆ์ผู้ใหญ่ นอกจากนี้นามบรรดาศักดิ์ขุนนางสำรับโท ซึ่งเป็นข้าราชการฝ่ายพระมหาอุปโยราช ของกัมพูชาในสมัยหลังพระนคร มีตำแหน่งเสนาบดีนายก ยศเป็น “สมเด็จเจ้าพระยาŽ” หรือ “สมเด็จเจ้าพญาŽ”แสดงให้เห็นว่าตำแหน่ง  “สมเด็จ” ได้มีการนำมาใช้กับตำแหน่งขุนนางชั้นสูงตั้งแต่ในกัมพูชาสมัยหลังพระนครด้วย

การนำคำว่า “สมเด็จŽ” มาใช้เป็นยศของขุนนางกัมพูชาสมัยหลังพระนคร คล้ายคลึงกับการใช้คำว่า “สมเด็จ”Ž ของกัมพูชาในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีคำอธิบายในหนังสือ ประชุมลิขิตŽ” ของ ออกญามหามนตรี จางวางกรมพระราชมณเฑียร (ญึก นูวซึ่งพิมพ์เมื่อปี พ.. 2513 ว่า “พระสงฆ์ และคฤหัสถ์ ซึ่งมีฐานันดรศักดิ์เป็นที่ สมเด็จž ไม่ต้องใช้คำราชาศัพท์ ‘เสวย’ž ว่า ’บรรทม’ž ต้องพูดตามคำธรรมดา ถ้าจะใช้คำราชาศัพท์ได้ก็ต่อเมื่อพระเจ้าแผ่นดินพระราชทานให้เปลี่ยนเป็น ’เสด็จž’Ž”

ด้วยเหตุดังกล่าวข้างต้นนี้ผู้นำของกัมพูชาในปัจจุบันจึงสามารถมีคำนำหน้านามบรรดาศักดิ์ว่า สมเด็จŽ” ได้ทั้งที่เป็น สามัญชนŽ”

ทำไมต้อง “สมเด็จ-อัครมหาเสนาบดี-เดโช” ฮุน เซ็น : นามบรรดาศักดิ์นี้เกี่ยวข้องอะไรกับสยาม??

รัฐบาลสั่งทุกสื่อต้องเรียกท่านนายกฯว่า “สมเด็จ”

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 กระทรวงการสื่อสารกัมพูชาได้มีคำสั่งให้บรรดาสื่อมวลชนทั้งหมดต้องเรียกนายกรัฐมนตรี “ฮุน เซน” ด้วยคำนำหน้าว่า “สมเด็จ” ทุกครั้ง รวมถึงเจ้าหน้าที่รัฐบาลระดับสูงทุกคนที่ได้รับบรรดาศักดิ์ดังกล่าว ไม่เช่นนั้นอาจต้องเสียใบอนุญาต

“หากสื่อใดไม่ทำตามคำแนะนำของกระทรวงการสื่อสารในการใช้คำนำหน้าอย่างถูกต้อง เราจะไม่ต่อสัญญาให้หากสัญญาหมดลง” โฟส โสวัน (Phos Sovan) ผู้อำนวยการกรมสารนิเทศและการกระจายเสียง กระทรวงการสื่อสารกล่าว

โสวัน ยังกล่าวว่า สื่อวิทยุท้องถิ่นจะไม่ได้รับอนุญาตให้ออกอากาศรายการจากผู้ผลิตที่ได้รับการอุดหนุนจากต่างชาติอย่างเรดิโอฟรีเอเชีย (RFA) วอยซ์ออฟอเมริกา (VOA) หรือ เรดิโอฟรานซ์อินเตอร์เนชันแนล (RFI) หากรายการเหล่านี้ไม่ยอมปรับตัวให้สอดคล้องกับกฎดังกล่าว

ฟาย สายฟัน (Phay Siphan) โฆษกคณะรัฐมนตรีอธิบายเหตุผลทางกฎหมายว่า “คำนำหน้านี้เป็นคำที่พระราชทานลงมาจากพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งมีผลทางกฎหมาย เราเรียกว่าพระราชกฤษฎีกา เมื่อพวกคุณจะอ้างถึง (บุคคลที่มีบรรดาศักดิ์) คุณก็ต้องเรียกด้วยคำนี้ มันเป็นกฎหมาย เพราะมันคือพระราชกฤษฎีกา คุณต้องเคารพด้วย”

รัฐบาล “ฮุน เซน” สั่งทุกสื่อต้องเรียกท่านนายกฯว่า “สมเด็จ” ทุกครั้งถ้ายังอยากออกอากาศ!


เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรก เมื่อ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป