ปฏิรูปอักษรไทย งานที่ค้างของ ฟ. ฮีแลร์

ฟ.ฮีแลร์ กับลูกศิษย์ (ภาพจากหนังสือ “อัสสัมชัญ อุโฆษสมัย” ฉบับที่ระฤก วันมรณภาพครอบ 1 ปี ของเจษฏาจารย์ ฟ.ฮีแลร์)

หนังสือ “อัสสัมชัญ อุโฆษสมัย” ฉบับที่ระฤก วันมรณภาพครบรอบ 1 ปี ของเจษฏาจารย์ ฟ.ฮีแลร์  เมื่อปี พ.ศ. 2512 ( มรณภาพ 3 ตุลาคม 2511) ในส่วนของ “รวมเรื่อง และบทความ ส่วนหนึ่งของ ฟ.ฮีแลร์” กล่าวถึงการ “ปฏิรูปอักษรไทย” ว่า

ฟ.ฮีแลร์นั้นเป็นบุคคลประเภทบุกเบิกอย่างที่ฝรั่งเรียกว่า pioneer แม้ท่านจะไม่ได้ดำริเริ่มตั้งโรงเรียนอัสสัมชัญ แต่ก็เป็นเจษฎาจารย์ชุดแรกที่มาก่อตั้งจากที่ท่านบาทหลวงกอลมเบต์ได้สร้างไว้แล้วและขยายกิจการออกไป จนเป็นที่ขึ้นชื่อลือชาว่าเป็นสำนักศึกษาชั้น 1 ของไทย มีกิติคุณระบือไปถึงต่างประเทศ การก่อสร้าง การเขียน การแปล และการฝึกหัดอบรมศิษย์ ติดต่อกับผู้ปกครองนักเรียน ตลอดจนชนชั้นต่างๆ ในสังคมไทย ฟ.ฮีแลร์ทำมาแล้วอย่างพึงพอใจในผลงานของท่าน

แต่สิ่งหนึ่งซึ่งท่านพยายามเสมอ หากทำไมสำเร็จและอยากเห็นผลคือการปฏิรูปอักษรไทย ความข้อนี้พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ ก็ทรงมีพระมติเห็นพ้องต้องด้วย

ฟ.ฮีแลร์เห็นว่า การเขียนคำไทย ควรเขียนเป็นคำๆ อย่างภาษาฝรั่ง ดังเห็นได้ว่าดรุณศึกษา สมัยท่านจัดพิมพ์เอง แยกตัวออกเป็นคำๆ เสมอ ทั้งท่านยังต้องการให้ใช้เครื่องหมายวรรคตอนอย่างฝรั่งเช่นกัน ความข้อนี้ ท่านสั่งเสียศิษย์พวกที่สนใจในทางอักษรศาสตร์อยู่เสมอ

ว่าภาษาไทยเราต้องปรับปรุงให้ดีกว่าที่เป็นอยู่ทุกวันนี้

ท่านให้เหตุผลว่าการเขียนติดๆ กันนั้น เราต้องคิดถอดคำนั้นออกในใจเรา เสียเวลาไปโดยที่เราไม่รู้สึกตัว ส่วนการวางสระพยัญชนะไว้ข้างบนข้างล่างบ้าง ซ้ำบางทีก็มีวรรณยุกต์ซ้อนสองขึ้นไปอีก ทำให้เสียเนื้อที่โดยใช่เหตุ เปลืองตัวพิมพ์โดยใช่เหตุ ทั้งจุดเล็กจุดน้อยยังทำให้ตัวพิมพ์หักสลายได้ง่ายขณะที่ตีพิมพ์อยู่

(ภาพจาก หนังสือ “อัสสัมชัญ อุโฆษสมัย” ฉบับที่ระฤก วันมรณภาพครอบ 1 ปี ของเจษฏาจารย์ ฟ.ฮีแลร์)

ท่านว่าสระต้องอยู่หลังพยัญชนะเสมอ เพื่อสะดวกแก่การเรียน เช่นเด็กเริ่มเรียนว่า ป สระไอ แต่กลับเขียนว่า ไป นับว่าสับสน ท่านได้เขียนกลอนเทียบไว้ให้เห็น ประกอบคำสนทนาที่น่านสนใจ ดังนี้

เต่า – เอ ! นี่มันเป็นบทกลอนหนังสือภาษาอะไรกัน อ่านมารู้เรื่อง ไม่เคยเห็น คนสมัยใหม่นี่อุตริเหลือหลาย.

ฉลาด – ไหน ! อุตริยังไง อ๋อ ! เข้าใจแล้ว หนังสือแบบนี้ เขาไล่ตัวสระให้เข้าแถวเดียวกันหมด เพื่อให้อ่านง่าย เขียนง่าย ดูๆ ก็ดีเหมือนกัน แต่มันเป็นครึ่งชาติยังไงไม่รู้ ไม่น่าดูเลย.

เฉลียว – จริง !  ไม่น่าดู แต่ความคิดชนิดนี้ไม่เลว ไม่ใช่อ่านง่ายเขียนง่ายอย่างเดียว พิมพ์ก็ง่ายตัวไม่ใคร่หัก ทำบรรดทัดถี่ๆ ก็ได้ เพราะเขาไม่มีสระสี่ทิศแบบที่เราใช้กัน หนังสือแบบนี้ ราคาจะถูกลงไปตั้งครึ่งเป็นการประหยัดทรัพย์ได้ปีละมากมาย นักเรียนก็ไม่ต้องหิ้วประเป๋าเบ้อเร่อทั้งเช้าทั้งเย็น ที่ว่าเป็นหนังสือครึ่งชาติ หรือหัวมงกุฎท้ายมังกรนั้นเห็นด้วย แต่ใครหนอ จะสามารถประดิษฐ์สระฝรั่งเหล่านี้ให้มีศิลป์เดียวกับแบบไทยได้ละก็จะมีคุณแก่พวกเราไม่น้อยทีเดียว.

กระวี –     ใช้สระ a, e, i, o,u ( อา, เอ, อี, โอ, อู )        หนึ่ง เทียบดูเห็นชัดบรรทัดถี่

ทุ่นกระดาษทีละนิดคิดให้ดี                         ว่าหนึ่งปีอย่างน้อยกี่ร้อยตัน?

          สอง ช่างพิมพ์ยิ้มหวัวตัวไม่หัก                       ไม้ต้องพักทบทวนดทสัน;

         สาม นักเรียนหนักกระเป๋าก็เบาพลัน;                นอกจากนั้นออมอัฐชะงัดเอย.

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป