“กุหลาบ” คำยืมจากภาษาเปอร์เซีย ที่ดั้งเดิมไม่ได้แปลว่า “กุหลาบ” (?)

Sa’di นักประพันธ์ชื่อดังชาวอิหร่าน (มีชีวิตในช่วงศตวรรษที่ 13) ในสวนกุหลาบ ภาพเขียนประกอบบทประพันธ์ของ Sa’di เรื่อง Gulistan (สวนกุหลาบ) โดยศิลปินยุคราชวงศ์โมกุล (ราว ค.ศ. 1645)

คำในภาษาไทยมีคำยืมจากภาษาต่างประเทศอยู่หลายคำ คำจากภาษาเปอร์เซียก็เป็นอีกแหล่งหนึ่งที่คนไทยหยิบยืมเอามาใช้แสดงถึงความสัมพันธ์ และการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมที่มีมายาวนาน จนทำให้คำเปอร์เซียปรากฏอยู่ในภาษาไทยด้วย

หนึ่งในนั้นคือคำว่า “กุหลาบ” ซึ่ง สุดารา สุจฉายา ผู้เขียนบทความเรื่อง “ประวัติศาสตร์เก็บตกที่อิหร่าน (เปอร์เซีย) ย้อนรอยสายสัมพันธ์จากยุคสุวรรณภูมิถึงปัจจุบัน” (ศิลปวัฒนธรรม ฉบับ มีนาคม 2547) ได้อธิบายว่า

“คำว่า ‘กุหลาบ’ นั้นเป็นคำที่มาจากภาษาเปอร์เซียแต่มิได้หมายถึงดอกกุหลาบอย่างที่เราเรียกขาน หากหมายถึงน้ำดอกไม้ เพราะดอกไม้ในภาษาเปอร์เซียเรียกกุ้ล ( گل ) ส่วนคำว่าน้ำคืออบ ( اب ) เมื่อเรียกน้ำดอกไม้ ก็คือกุล้อบ ( گل اب ) ซึ่งคนไทยออกเสียงเพี้ยนเป็นกุหลาบ และเนื่องจากน้ำดอกไม้ที่ส่งเข้ามาขายติดฉลากเป็นภาพวาดดอกกุหลาบ คนไทยจึงอาจเข้าใจว่าดอกไม้ชนิดนี้เรียกขานเช่นนั้น และโดยแท้จริงแล้วน้ำนั้นก็เป็นน้ำที่กลั่นจากดอกกุหลาบจริงๆ”

ขณะเดียวกันก็มีคำอธิบายอีกแบบหนึ่งที่บอกว่าคำว่า “กุหลาบ” ของไทย น่าจะมาจากคำว่า “กุหลาบ” ในภาษาฮินดี ( गुलाब ) ซึ่งออกเสียง และมีความหมายคล้องกับคำที่ใช้ในภาษาไทยอย่างพอดิบพอดี ฟังดูแล้วก็น่าเชื่อถือมากเช่นกัน

เรื่องนี้จึงน่าจะยังไม่สามารถสรุปได้อย่างแน่ชัดว่า “กุหลาบ” เป็นคำไทยที่ยืมมาจากภาษาเปอร์เซียมาใช้ในความหมายที่ผิดเพี้ยนไปจากความหมายเดิม

บทความก่อนหน้านี้
บทความถัดไป